গোট ১: স্থিতি–বিদ্যুৎ (Unit I: Electrostatics)

অধ্যায় ১: বিদ্যুৎ আধান আৰু ক্ষেত্ৰ (Electric Charges and Fields)

• বিদ্যুৎ আধান আৰু আধানৰ সংৰক্ষণশীলতা নীতি।
• কুলম্বৰ সূত্ৰ (দুটা বিন্দু আধানৰ মাজৰ বল), বহুতো আধানৰ মাজৰ বল, উপৰিপাতন নীতি (Superposition principle) আৰু নিৰৱচ্ছিন্ন আধান বিতৰণ।
• বিদ্যুৎ ক্ষেত্ৰ, বিন্দু আধানৰ বাবে বিদ্যুৎ ক্ষেত্ৰ আৰু বিদ্যুৎ ক্ষেত্ৰৰেখাবোৰ।
• দ্ব মেৰু (Electric dipole), দ্ব মেৰুৰ বাবে বিদ্যুৎ ক্ষেত্ৰ আৰু সুষম বিদ্যুৎ ক্ষেত্ৰত দ্ব মেৰুৰ ওপৰত ক্ৰিয়া কৰা টৰ্ক (Torque)।
• বিদ্যুৎ ফ্লাক্স (Electric flux), গাউছৰ উপপাদ্যৰ বিবৃতি আৰু ইয়াৰ প্ৰয়োগ:
  • অসীম দৈৰ্ঘ্যৰ পোন পৰিবাহী তাৰৰ বাবে বিদ্যুৎ ক্ষেত্ৰ।
  • আহিত অসীম সমতল চাদৰৰ বাবে বিদ্যুৎ ক্ষেত্ৰ।
  • আহিত পাতল গোলাকাৰ খোলাৰ ভিতৰত আৰু বাহিৰত বিদ্যুৎ ক্ষেত্ৰ।

অধ্যায় ২: স্থিতি–বৈদ্যুতিক বিভৱ আৰু ধাৰকত্ব (Electrostatic Potential and Capacitance)

• স্থিতি-বৈদ্যুতিক বিভৱ আৰু বিভৱ প্ৰভেদ।
• বিন্দু আধান, দ্ব মেৰু আৰু আধান প্ৰণালীৰ বাবে স্থিতি-বৈদ্যুতিক বিভৱ।
• সমবিভৱ পৃষ্ঠ (Equipotential surfaces)।
• দুটা বিন্দু আধানৰ প্ৰণালী আৰু বিদ্যুৎ ক্ষেত্ৰত থকা দ্ব মেৰুৰ স্থিতিধাতু শক্তি।
• পৰিবাহী, অপৰিবাহী, পৰিবাহীৰ ভিতৰৰ মুক্ত আধান আৰু বদ্ধ আধান।
• পৰাবিদ্যুৎ (Dielectrics) আৰু বৈদ্যুতিক মেৰুকৰণ (Polarization)।
• ধাৰক আৰু ধাৰকত্ব, ধাৰকৰ শ্ৰেণী আৰু সমান্তৰাল সজ্জা।
• সমান্তৰাল পাত ধাৰকৰ ধাৰকত্ব (পাতৰ মাজত মাধ্যম থকা আৰু নথকা অৱস্থাত)।
• ধাৰকত সঞ্চিত শক্তি।

গোট ২: প্ৰৱাহ বিদ্যুৎ (Unit II: Current Electricity)

অধ্যায় ৩: প্ৰৱাহ বিদ্যুৎ (Current Electricity)

• বিদ্যুৎ প্ৰৱাহ, ধাতৱ পৰিবাহীৰ মাজেৰে আধানৰ প্ৰৱাহ।
• অপবাহ বেগ (Drift velocity), গতিশীলতা (Mobility) আৰু বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ সৈতে ইহঁতৰ সম্পৰ্ক।
• অ’মৰ সূত্ৰ আৰু বৈদ্যুতিক ৰোধ।
• ৰোধকৰ শ্ৰেণী আৰু সমান্তৰাল সজ্জা।
• V-I বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ লেখ (ৰৈখিক আৰু অৰৈখিক)।
• বৈদ্যুতিক শক্তি আৰু ক্ষমতা, বৈদ্যুতিক ৰোধকতা আৰু পৰিবাহিতা।
• ৰোধৰ উষ্ণতা নিৰ্ভৰশীলতা।
• কোষৰ আভ্যন্তৰীণ ৰোধ, বিভৱ প্ৰভেদ আৰু কোষৰ বিদ্যুৎ চালক বল (emf)।
• কোষৰ শ্ৰেণী আৰু সমান্তৰাল সজ্জা।
• কাৰ্ছফৰ সূত্ৰ আৰু ইয়াৰ সৰল প্ৰয়োগ, হুইটষ্ট’ন ব্ৰীজ (Wheatstone bridge)।

গোট ৩: প্ৰৱাহৰ চুম্বকীয় ক্ৰিয়া আৰু চুম্বকত্ব

 (Unit III: Magnetic Effects of Current and Magnetism)

অধ্যায় ৪: গতিশীল আধান আৰু চুম্বকত্ব (Moving Charges and Magnetism)

• চুম্বক ক্ষেত্ৰৰ ধাৰণা আৰু ওৱেৰষ্টেডৰ পৰীক্ষা।
• বায়’ট-চাভাৰ্টৰ সূত্ৰ আৰু বৃত্তাকাৰ লুপৰ বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ প্ৰয়োগ।
• এম্পিয়াৰৰ প্ৰদিক্ষণ সূত্ৰ আৰু অসীম দৈৰ্ঘ্যৰ পোন তাৰৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োগ।
• পোন ছ’লেনইড (কেৱল গুণগত ধাৰণা)।
• সুষম চুম্বক আৰু বিদ্যুৎ ক্ষেত্ৰত গতিশীল আধানৰ ওপৰত বল।
• সুষম চুম্বক ক্ষেত্ৰত বিদ্যুৎবাহী পৰিবাহীৰ ওপৰত বল।
• দুখন সমান্তৰাল বিদ্যুৎবাহী পৰিবাহীৰ মাজৰ বল আৰু ‘এম্পিয়াৰ’ৰ সংজ্ঞা।
• সুষম চুম্বক ক্ষেত্ৰত বিদ্যুৎবাহী লুপে অনুভৱ কৰা টৰ্ক।
• বিদ্যুৎবাহী লুপ এটা চুম্বকীয় দ্ব মেৰু হিচাপে আৰু ইয়াৰ চুম্বকীয় ভ্ৰামক।
• চল-কুণ্ডলী গেলভানোমিটাৰ—ইয়াৰ প্ৰৱাহ সুবেদিতা আৰু ইয়াক এমিটাৰ বা ভল্টমিটাৰলৈ কৰা ৰূপান্তৰ।

অধ্যায় ৫: চুম্বকত্ব আৰু পদাৰ্থ (Magnetism and Matter)

• দণ্ড চুম্বক আৰু সমতুল্য ছ’লেনইড হিচাপে দণ্ড চুম্বক (কেৱল গুণগত ধাৰণা)।
• দণ্ড চুম্বকৰ অক্ষীয় আৰু লম্ব অক্ষত চুম্বক ক্ষেত্ৰৰ প্ৰাবল্য (কেৱল গুণগত ধাৰণা)।
• সুষম চুম্বক ক্ষেত্ৰত দণ্ড চুম্বকৰ ওপৰত টৰ্ক (কেৱল গুণগত ধাৰণা) আৰু চুম্বক ক্ষেত্ৰৰেখা।
• পদাৰ্থৰ চুম্বকীয় ধৰ্ম: ডায়া-, পেৰা- আৰু ফেৰ’-চুম্বকীয় পদাৰ্থৰ উদাহৰণসহ বৰ্ণনা।
• পদাৰ্থৰ চুম্বকীকৰণ (Magnetization)।

গোট ৪: বিদ্যুৎ–চুম্বকীয় আৱেশ আৰু পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহ

 (Unit IV: Electromagnetic Induction and Alternating Currents)

অধ্যায় ৬: বিদ্যুৎ–চুম্বকীয় আৱেশ (Electromagnetic Induction)

• বিদ্যুৎ-চুম্বকীয় আৱেশ, ফেৰাডেৰ সূত্ৰসমূহ।
• আৱিষ্ট বিদ্যুৎ চালক বল (EMF) আৰু আৱিষ্ট প্ৰৱাহ।
• লেঞ্জৰ সূত্ৰ (Lenz’s Law)।
• স্ব-আৱেশ (Self-induction) আৰু ইটো-সিটোৰ মাজৰ আৱেশ (Mutual induction)।

অধ্যায় ৭: পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহ (Alternating Current)

• পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহ, পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহ/বিভৱৰ সৰ্বোচ্চ আৰু গড় বৰ্গমূল (RMS) মান।
• প্ৰতিঘাত (Reactance) আৰু প্ৰতিৰোধ (Impedance)।
• LCR শ্ৰেণী বৰ্তন (কেৱল ফেজৰ পদ্ধতি) আৰু অনুণাদ (Resonance)।
• পৰিৱৰ্তী প্ৰৱাহ বৰ্তনত ক্ষমতা, ক্ষমতা গুণক (Power factor) আৰু ক্ষমতাহীন প্ৰৱাহ (Wattless current)।
• AC ডায়নাম’ (Generator) আৰু ট্ৰান্সফৰ্মাৰ।

গোট ৫: বিদ্যুৎ–চুম্বকীয় তৰংগ 

(Unit V: Electromagnetic Waves)

অধ্যায় ৮: বিদ্যুৎ–চুম্বকীয় তৰংগ (Electromagnetic Waves)

• সৰণ প্ৰৱাহৰ (Displacement current) প্ৰাথমিক ধাৰণা।
• বিদ্যুৎ-চুম্বকীয় তৰংগ, ইহঁতৰ ধৰ্ম আৰু তিৰ্যক প্ৰকৃতি (কেৱল গুণগত ধাৰণা)।
• বিদ্যুৎ-চুম্বকীয় বৰ্ণালী (ৰেডিঅ’ তৰংগ, মাইক্ৰ’ৱেভ, অৱলোহিত, দৃশ্যমান, অতিবেঙুনীয়া, এক্স-ৰশ্মি, গামা ৰশ্মি) আৰু ইহঁতৰ ব্যৱহাৰ।

গোট ৬: আলোকবিজ্ঞান 

(Unit VI: Optics)

অধ্যায় ৯: ৰশ্মি আলোকবিজ্ঞান আৰু আলোকীয় সঁজুলি (Ray Optics and Optical Instruments)

• ৰশ্মি আলোকবিজ্ঞান: পোহৰৰ প্ৰতিফলন, গোলাকাৰ দাপোন আৰু দাপোনৰ সূত্ৰ।
• পোহৰৰ প্ৰতিসৰণ, পূৰ্ণ আভ্যন্তৰীণ প্ৰতিফলন আৰু ইয়াৰ প্ৰয়োগ, অপটিকেল ফাইবাৰ (Optical fibers)।
• গোলাকাৰ পৃষ্ঠত প্ৰতিসৰণ, লেন্ছ, পাতল লেন্ছৰ সূত্ৰ, লেন্ছ নিৰ্মাতাৰ সূত্ৰ (Lens maker’s formula)।
• আৱৰ্ধন (Magnification), লেন্ছৰ ক্ষমতা আৰু সংস্পৰ্শত থকা পাতল লেন্ছৰ সংযোগ।
• প্ৰিজমৰ মাজেৰে পোহৰৰ প্ৰতিসৰণ।
• আলোকীয় সঁজুলি: অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰ আৰু দূৰবীক্ষণ যন্ত্ৰ (প্ৰতিফলক আৰু প্ৰতিসৰক) আৰু ইহঁতৰ আৱৰ্ধন ক্ষমতা।

অধ্যায় ১০: তৰংগ আলোকবিজ্ঞান (Wave Optics)

• তৰংগাগ্ৰ (Wave front) আৰু হাইগেনছৰ নীতি।
• হাইগেনছৰ নীতি ব্যৱহাৰ কৰি সমতল পৃষ্ঠত সমতল তৰংগৰ প্ৰতিফলন আৰু প্ৰতিসৰণৰ প্ৰমাণ।
• পোহৰৰ ব্যতিচাৰ (Interference), য়াঙৰ দুটা ফাটৰ পৰীক্ষা (Young’s double slit experiment) আৰু পটিৰ বহলতাৰ ৰাশিমালা (ইয়াত কোনো প্ৰমাণ বা ডেৰিভেচনৰ প্ৰয়োজন নাই, কেৱল অন্তিম সূত্ৰটোহে লাগিব)।
• সুসংগত উৎস (Coherent sources) আৰু পোহৰৰ সুস্থিৰ ব্যতিচাৰ।
• এটা ফাটৰ বাবে পোহৰৰ অপৱৰ্তন (Diffraction), কেন্দ্ৰীয় উচ্চিষ্টৰ বহলতা (কেৱল গুণগত ধাৰণা)।

গোট ৭: বিকিৰণ আৰু পদাৰ্থৰ দ্বৈত প্ৰকৃতি

 (Unit VII: Dual Nature of Radiation and Matter)

অধ্যায় ১১: বিকিৰণ আৰু পদাৰ্থৰ দ্বৈত প্ৰকৃতি (Dual Nature of Radiation and Matter)

• বিকিৰণৰ দ্বৈত প্ৰকৃতি, আলোক-বৈদ্যুতিক ক্ৰিয়া (Photoelectric effect), হাৰ্টজ আৰু লেনাৰ্ডৰ পৰীক্ষা।
• আইনষ্টাইনৰ আলোক-বৈদ্যুতিক সমীকৰণ—পোহৰৰ কণা ধাৰণা।
• আলোক-বৈদ্যুতিক ক্ৰিয়াৰ পৰীক্ষামূলক অধ্যয়ন।
• পদাৰ্থ তৰংগ—কণাৰ তৰংগ ধৰ্ম, ডি-ব্ৰগ্লীৰ সম্পৰ্ক (de-Broglie relation)।

গোট ৮: পৰমাণু আৰু নিউক্লিয়াছ 

(Unit VIII: Atoms and Nuclei)

অধ্যায় ১২: পৰমাণু (Atms)

• আলফা-কণাৰ প্ৰকীৰ্ণন পৰীক্ষা, ৰাডাৰফৰ্ডৰ পৰমাণু আৰ্হি।
• ব’ৰৰ পৰমাণু আৰ্হি (Bohr model), হাইড্ৰ’জেন পৰমাণুৰ বাবে ব’ৰৰ আৰ্হি।
• n-তম কক্ষপথৰ ব্যাসাৰ্ধ, ইলেকট্ৰনৰ বেগ আৰু শক্তিৰ ৰাশিমালা।
• হাইড্ৰ’জেন বৰ্ণালী (কেৱল গুণগত ধাৰণা)।

অধ্যায় ১৩: নিউক্লিয়াছ (Nuclei)

• নিউক্লিয়াছৰ গঠন আৰু আকাৰ, নিউক্লীয় বল (Nuclear force)।
• ভৰ-শক্তিৰ সম্পৰ্ক (E=mc^2), ভৰ ত্ৰুটি (Mass defect)।
• প্ৰতি নিউক্লিয়নৰ বন্ধন শক্তি (Binding energy per nucleon) আৰু ভৰ সংখ্যাৰ সৈতে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন।
• নিউক্লীয় বিভাজন (Nuclear fission) আৰু নিউক্লীয় সংযোজন (Nuclear fusion)।

গোট ৯: ইলেকট্ৰনিক সঁজুলিসমূহ 

(Unit IX: Electronic Devices)

অধ্যায় ১৪: অৰ্ধপৰিবাহী ইলেকট্ৰনিক্স: পদাৰ্থ, সঁজুলি আৰু সৰল বৰ্তনীবোৰ

• কঠিন পদাৰ্থৰ শক্তি পটি বা বেণ্ড (পৰিবাহী, অপৰিবাহী আৰু অৰ্ধপৰিবাহীৰ কেৱল গুণগত ধাৰণা)।
• সহজ বা অন্তৰ্জাত অৰ্ধপৰিবাহী (Intrinsic) আৰু বহিৰ্জাত অৰ্ধপৰিবাহী (Extrinsic: p-টাইপ আৰু n-টাইপ)।
• p-n সংযোগ (p-n junction), অৰ্ধপৰিবাহী ডায়’ড আৰু ইয়াৰ সম্মুখৱৰ্তী তথা বিপৰীতমুখী বায়াহৰ (Forward and reverse bias) I-V বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ লেখ।
• ডায়’ডৰ ব্যৱহাৰ: ঋজুকাৰক বা ৰেক্টিফায়াৰ (Rectifier) হিচাপে ডায়’ডৰ প্ৰয়োগ।