অধ্যায় ৭. : তাপ আৰু উষ্ণতা — ৩০টা গুৰুত্বপৰ্ণ MCQ

১. কোনো এটা বস্তু কিমান গৰম বা ঠাণ্ডা তাৰ নিৰ্ভৰযোগ্য জোখক কি বোলে?
(ক) তাপ
(খ) উষ্ণতা
(গ) শক্তি
(ঘ) ঘনত্ব
উত্তৰ: (খ) উষ্ণতা (Temperature)

২. উষ্ণতা জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা সঁজুলিবিধৰ নাম কি?
(ক) বেৰ’মিটাৰ
(খ) থাৰ্ম’মিটাৰ
(গ) এনিম’মিটাৰ
(ঘ) কেলৰিমিটাৰ
উত্তৰ: (খ) থাৰ্ম’মিটাৰ (Thermometer)

৩. মানুহৰ শৰীৰৰ উষ্ণতা জুখিবলৈ কোনবিধ থাৰ্ম’মিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
(ক) ক্লিনিকেল থাৰ্ম’মিটাৰ
(খ) গৱেষণাগাৰৰ থাৰ্ম’মিটাৰ
(গ) সৰ্বোচ্চ-সৰ্বনিম্ন থাৰ্ম’মিটাৰ
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (ক) ক্লিনিকেল থাৰ্ম’মিটাৰ (Clinical thermometer)

৪. এজন সুস্থ মানুহৰ শৰীৰৰ স্বাভাৱিক উষ্ণতা চেলচিয়াছ স্কেলত কিমান?
(ক) ৯৮.৬° C
(খ) ৩৭° C
(গ) ১০০° C
(ঘ) ০° C
উত্তৰ: (খ) ৩৭° C

৫. এজন সুস্থ মানুহৰ শৰীৰৰ স্বাভাৱিক উষ্ণতা ফাৰেনহীট স্কেলত কিমান?
(ক) ৩৭° F
(খ) ৯৮.৬° F
(গ) ৯৮.৪° F
(ঘ) ১০০° F
উত্তৰ: (খ) ৯৮.6° F

৬. ক্লিনিকেল থাৰ্ম’মিটাৰত উষ্ণতাৰ সীমা কিমানলৈকে অংকিত কৰা থাকে?
(ক) ০° C ৰ পৰা ১০০° C
(খ) ৩৫° C ৰ পৰা ৪২° C
(গ) -১০° C ৰ পৰা ১১০° C
(ঘ) ৩৫° C ৰ পৰা ৫০° C
উত্তৰ: (খ) ৩৫° C ৰ পৰা ৪২° C

৭. থাৰ্ম’মিটাৰৰ বাল্বটোত কোনবিধ তৰল ধাতু ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
(ক) পানী
(খ) পাৰা বা মাৰ্কুৰী
(গ) এলকহল
(ঘ) ব্ৰ’মিন
উত্তৰ: (খ) পাৰা বা মাৰ্কুৰী (Mercury)

৮. ক্লিনিকেল থাৰ্ম’মিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে জোকাৰি ল’ব লাগে কিয়?
(ক) পাৰাৰ স্তৰটো ৩৫° C ৰ তললৈ নমাবলৈ
(খ) পাৰাটো গৰম কৰিবলৈ
(গ) থাৰ্ম’মিটাৰটো চাফা কৰিবলৈ
(ঘ) পাৰাৰ ৰং সলনি কৰিবলৈ
উত্তৰ: (ক) পাৰাৰ স্তৰটো ৩৫° C ৰ তললৈ নমাবলৈ

৯. গৱেষণাগাৰৰ থাৰ্ম’মিটাৰৰ (Laboratory thermometer) উষ্ণতা জোখাৰ সাধাৰণ পৰিসৰ বা সীমা কিমান?
(ক) ৩৫° C ৰ পৰা ৪২° C
(খ) -১০° C ৰ পৰা ১১০° C
(গ) ০° C ৰ পৰা ১০০° C
(ঘ) -৫০° C ৰ পৰা ৫০° C
উত্তৰ: (খ) -১০° C ৰ পৰা ১১০° C

১০. ক্লিনিকেল থাৰ্ম’মিটাৰৰ নলীডালত থকা সামান্য ভাঁজ বা কোঁচটোক (Kink) কি বোলে, যাৰ বাবে মুখৰ পৰা উলিওৱাৰ পিছতো পাৰাৰ স্তৰ নিজে তললৈ নামি নাযায়?
(ক) বাল্ব
(খ) সংকোচন
(গ) স্কেল
(ঘ) ফিলামেণ্ট
উত্তৰ: (খ) কিংক বা সংকোচন (Kink)

১১. তাপ সদায় কোন দিশৰ পৰা কোন দিশলৈ প্ৰবাহিত হয়?
(ক) কম উষ্ণতাৰ বস্তুৰ পৰা বেছি উষ্ণতাৰ বস্তুলৈ
(খ) বেছি উষ্ণতাৰ বস্তুৰ পৰা কম উষ্ণতাৰ বস্তুলৈ
(গ) উভয় দিশতে সমানে যায়
(ঘ) ওপৰৰ এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) বেছি উষ্ণতাৰ বস্তুৰ পৰা কম উষ্ণতাৰ বস্তুলৈ

১২. গোটা বা কঠিন পদাৰ্থৰ মাজেৰে তাপ সঞ্চালিত হোৱা মুখ্য প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(ক) পৰিবহন
(খ) পৰিচলন
(গ) বিকিৰণ
(ঘ) বাষ্পীভৱন
উত্তৰ: (ক) পৰিবহন (Conduction)

১৩. তৰল আৰু গেছীয় পদাৰ্থৰ মাজেৰে তাপ সঞ্চালিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(ক) পৰিবহন
(খ) পৰিচলন
(গ) বিকিৰণ
(ঘ) শোষণ
উত্তৰ: (খ) পৰিচলন (Convection)

১৪. সূৰ্যৰ পৰা পৃথিৱীলৈ কোনটো প্ৰক্ৰিয়াৰে তাপ আহে, যাৰ বাবে কোনো মাধ্যমৰ (বায়ু বা পানী) প্ৰয়োজন নহয়?
(ক) পৰিবহন
(খ) পৰিচলন
(গ) বিকিৰণ
(ঘ) প্ৰতিসৰণ
উত্তৰ: (গ) বিকিৰণ (Radiation)

১৫. যিবোৰ পদাৰ্থৰ মাজেৰে তাপ সহজে পাৰ হৈ যাব পাৰে, সেইবোৰক কি বোলে?
(ক) তাপৰ কুপৰিবাহী
(খ) তাপৰ সুপৰিবাহী
(গ) অপৰিবাহী
(ঘ) অৰ্ধপৰিবাহী
উত্তৰ: (খ) তাপৰ সুপৰিবাহী (Conductors of heat)

১৬. তলৰ কোনটো তাপৰ সুপৰিবাহী পদাৰ্থ?
(ক) কাঠ
(খ) প্লাষ্টিক
(গ) তাম বা কপাৰ
(ঘ) পাৰা
উত্তৰ: (গ) তাম বা কপাৰ (Copper)

১৭. যিবোৰ পদাৰ্থৰ মাজেৰে তাপ সহজে পাৰ হৈ যাব নোৱাৰে, সেইবোৰক কি বোলে?
(ক) সুপৰিবাহী
(খ) কুপৰিবাহী
(গ) ধাতু
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) কুপৰিবাহী বা অন্তৰক (Insulators)

১৮. তলৰ কোনটো তাপৰ কুপৰিবাহীৰ উদাহৰণ?
(ক) লো
(খ) এলুমিনিয়াম
(গ) বায়ু আৰু পানী
(ঘ) সোণ
উত্তৰ: (গ) বায়ু আৰু পানী (Air and Water)

১৯. দিনৰ ভাগত সাগৰৰ পাৰৰ অঞ্চলত সাগৰৰ পৰা স্থলভাগলৈ বলা ঠাণ্ডা বতাহজাকক কি বোলা হয়?
(ক) স্থলবতাহ
(খ) সাগৰীয় বতাহ
(গ) মৌচুমী বতাহ
(ঘ) ধুমুহা
উত্তৰ: (খ) সাগৰীয় বতাহ (Sea breeze)

২০. ৰাতিৰ ভাগত স্থলভাগৰ পৰা সাগৰৰ ফাললৈ বলা বতাহজাকক কি বোলে?
(ক) সাগৰীয় বতাহ
(খ) স্থলবতাহ
(গ) ধুমুহা
(ঘ) পশ্চিমা বতাহ
উত্তৰ: (খ) স্থলবতাহ (Land breeze)

২১. গৰমৰ দিনত আমি সাধাৰণতে কেনে ৰঙৰ কাপোৰ পিন্ধা উচিত কিয়নো ই তাপ কমকৈ শোষণ কৰে?
(ক) ক’লা বা ডাঠ ৰঙৰ
(খ) বগা বা পাতল ৰঙৰ
(গ) ৰঙা ৰঙৰ
(ঘ) হালধীয়া ৰঙৰ
উত্তৰ: (খ) বগা বা পাতল ৰঙৰ (Light coloured)

২২. জাৰকালি বা শীতকালত আমি কিয় ডাঠ বা ক’লা ৰঙৰ ঊণৰ কাপোৰ পিন্ধো?
(ক) কাৰণ ই তাপ বেছিকৈ শোষণ কৰে
(খ) কাৰণ ই দেখিবলৈ ধুনীয়া
(গ) কাৰণ ই বতাহ প্ৰতিহত কৰে
(ঘ) ওপৰৰ এটাও নহয়
উত্তৰ: (ক) কাৰণ ই তাপ বেছিকৈ শোষণ কৰে আৰু ঊণৰ মাজত থকা বায়ুৱে শৰীৰৰ তাপ বাহিৰলৈ যাব নিদিয়ে

২৩. পানী গৰম কৰিলে গৰম পানী ওপৰলৈ উঠে আৰু ওপৰৰ ঠাণ্ডা পানী তললৈ আহে, এই ধাৰাটো কিহৰ উদাহৰণ?
(ক) পৰিবহন সোঁত
(খ) পৰিচলন সোঁত
(গ) বিকিৰণ সোঁত
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) পৰিচলন সোঁত (Convection current)

২৪. পানীৰ উতলনাংক (Boiling point) চেলচিয়াছ স্কেলত কিমান?
(ক) ০° C
(খ) ৩৭° C
(গ) ১০০° C
(ঘ) বৰফ
উত্তৰ: (গ) ১০০° C

২৫. বিশুদ্ধ বৰফৰ গলনাংক (Melting point) বা পানীৰ হিমবাহ উষ্ণতা কিমান?
(ক) ০° C
(খ) ১০০° C
(গ) ৪° C
(ঘ) ১০° C
উত্তৰ: (ক) ০° C

২৬. আজিকালি পাৰা অবিহনে ব্যৱহাৰ কৰা ইলেকট্ৰনিক থাৰ্ম’মিটাৰ বোৰক কি বোলা হয়?
(ক) ক্লিনিকেল থাৰ্ম’মিটাৰ
(খ) ডিজিটেল থাৰ্ম’মিটাৰ
(গ) এলকহল থাৰ্ম’মিটাৰ
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) ডিজিটেল থাৰ্ম’মিটাৰ (Digital thermometer)

২৭. ৰন্ধন কাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰা সঁজুলিৰ (যেনে— কেৰাহী বা প্ৰেচাৰ কুকাৰ) নালবোৰ কাঠ বা প্লাষ্টিকেৰে তৈয়াৰ কৰা হয় কিয়?
(ক) কাৰণ কাঠ আৰু প্লাষ্টিক তাপৰ কুপৰিবাহী, যাৰ বাবে নালটো গৰম নহয়
(খ) কাৰণ ই দেখিবলৈ ভাল
(গ) কাৰণ ই পাতল
(ঘ) কাৰণ ই সহজে ভাঙি নাযায়
উত্তৰ: (ক) কাৰণ কাঠ আৰু প্লাষ্টিক তাপৰ কুপৰিবাহী, যাৰ বাবে নালটো গৰম নহয়

২৮. চেলচিয়াছ স্কেলৰ আৱিষ্কাৰক কোন আছিল?
(ক) ডেনিয়েল গেব্ৰিয়েল ফাৰেনহীট
(খ) এণ্ডাৰচ চেলচিয়াছ
(গ) লৰ্ড কেলভিন
(ঘ) আইজাক নিউটন
উত্তৰ: (খ) এণ্ডাৰচ চেলচিয়াছ (Anders Celsius)

২৯. সকলো গৰম বস্তুৱেই নিজৰ গাৰ পৰা কি এৰি দিয়ে?
(ক) পানীৰ কণা
(খ) তাপৰ বিকিৰণ
(গ) অক্সিজেন গেছ
(ঘ) পোহৰ
উত্তৰ: (খ) তাপৰ বিকিৰণ (Heat radiation)

৩০. এটা লোৰ দণ্ডৰ এটা মূৰ গৰম কৰিলে আনটো মূৰো লাহে লাহে গৰম হৈ পৰে, ইয়াৰ কাৰণ কি?
(ক) লো তাপৰ কুপৰিবাহী
(খ) তাপ পৰিবহন প্ৰক্ৰিয়াৰে সঞ্চালিত হৈছে
(গ) লোৰ মাজেৰে পানী চলাচল কৰিছে
(ঘ) ওপৰৰ এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) লোৰ মাজেৰে তাপ পৰিবহন প্ৰক্ৰিয়াৰে সঞ্চালিত হৈছে