---

অধ্যায় ৫ : উদ্ভিদৰ প্ৰজনন — ৩০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ MCQ

১. বীজ নোহোৱাকৈ উদ্ভিদৰ অংগৰ পৰা নতুন উদ্ভিদ সৃষ্টি হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি প্ৰজনন বোলে?
(ক) যৌন প্ৰজনন
(খ) অযৌন প্ৰজনন
(গ) কৃত্ৰিম প্ৰজনন
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) অযৌন প্ৰজনন (Asexual Reproduction)

২. উদ্ভিদৰ ফুল এপাহৰ পৰা বীজ উৎপন্ন হৈ নতুন উদ্ভিদৰ জন্ম হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(ক) অঙ্গজ প্ৰজনন
(খ) যৌন প্ৰজনন
(গ) মুকুলন
(ঘ) ৰেণু গঠন
উত্তৰ: (খ) যৌন প্ৰজনন (Sexual Reproduction)

৩. উদ্ভিদৰ অংগ যেনে— শিপা, কাণ্ড, পাত বা কুঁহিৰ পৰা নতুন উদ্ভিদ সৃষ্টি হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(ক) অংগজ বংশবিস্তাৰ
(খ) যৌন প্ৰজনন
(গ) খণ্ডন
(ঘ) ৰেণু ধাৰণ
উত্তৰ: (ক) অংগজ বংশবিস্তাৰ (Vegetative Propagation)

৪. গোলাপ গছৰ ডাল এটুকুৰা গাঁঠিৰ সৈতে কাটি মাটিত পুতি থৈ নতুন গছ কৰা পদ্ধতিটোক কি বোলা হয়?
(ক) মুকুলন
(খ) কলম
(গ) খণ্ডন
(ঘ) গৰ্ভাধান
উত্তৰ: (খ) ডাল কটা বা কলম কৰা (Cutting)

৫. আলুটো থকা সৰু সৰু গাঁত বা দাগবোৰক কি বোলে, য’ত কুঁহি ওলাই নতুন গছৰ জন্ম হয়?
(ক) কাণ্ড
(খ) চকু
(গ) ৰেণু
(ঘ) মূলৰোম
উত্তৰ: (খ) চকু (Eye)

৬. আদা বা হালধীৰ কোনটো অংশৰ পৰা নতুন উদ্ভিদৰ সৃষ্টি হয়?
(ক) শিপা
(খ) ৰূপান্তৰিত ভূগৰ্ভস্থ কাণ্ড
(গ) পাত
(ঘ) ফুল
উত্তৰ: (খ) ৰূপান্তৰিত ভূগৰ্ভস্থ কাণ্ড (Rhizome)

৭. ‘দুপৰটেঙা’ বা ব্ৰায়’ফাইলাম (Bryophyllum) উদ্ভিদৰ বংশবিস্তাৰ কিহৰ সহায়ত হয়?
(ক) পাতৰ কাষত থকা কুঁহিৰ সহায়ত
(খ) শিপাৰ পৰা
(গ) ফুলৰ পৰা
(ঘ) বীজৰ পৰা
উত্তৰ: (ক) পাতৰ কাষত থকা কুঁহিৰ সহায়ত (Leaf margins)

৮. ইষ্ট (Yeast) নামৰ এককোষী জীৱই শৰীৰৰ পৰা এক সৰু প্ৰৱৰ্ধ বা টেমুনা উলিয়াই কৰা অযৌন প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(ক) খণ্ডন
(খ) মুকুলন বা বাডিং
(গ) ৰেণু গঠন
(ঘ) অংগজ প্ৰজনন
উত্তৰ: (খ) মুকুলন বা বাডিং (Budding)

৯. পুখুৰী বা স্থিৰ পানীত থকা সেউজীয়া পিছল শেলাই বা স্পাইৰ’গাইৰা (Spirogyra) দুই বা ততোধিক টুকুৰাত ভাঙি গৈ কৰা বংশবিস্তাৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(ক) মুকুলন
(খ) খণ্ডন
(গ) ৰেণু গঠন
(ঘ) যৌন প্ৰজনন
উত্তৰ: (খ) খণ্ডন (Fragmentation)

১০. পাউৰুটীত গজা ভেঁকুৰ (Bread mould) আৰু ঢেকীয়া জাতীয় উদ্ভিদে অনুকূল পৰিৱেশত কিহৰ সহায়ত অযৌন প্ৰজনন কৰে?
(ক) ৰেণু গঠন
(খ) মুকুলন
(গ) চকু
(ঘ) খণ্ডন
উত্তৰ: (ক) ৰেণু গঠন (Spore formation)

১১. উদ্ভিদৰ প্ৰধান বা মুখ্য প্ৰজনন অংগটো কি?
(ক) পাত
(খ) ফুল
(গ) কাণ্ড
(ঘ) শিপা
উত্তৰ: (খ) ফুল (Flower)

১২. ফুল এপাহৰ পুং-প্ৰজনন অংগটোক কি বোলা হয়?
(ক) গৰ্ভকেশৰ
(খ) পুংকেশৰ
(গ) বৃতি
(ঘ) দলমণ্ডল
উত্তৰ: (খ) পুংকেশৰ (Stamen)

১৩. ফুল এপাহৰ স্ত্ৰী-প্ৰজনন অংগটোক কি নামেৰে জনা যায়?
(ক) পুংকেশৰ
(খ) গৰ্ভকেশৰ বা স্ত্ৰীকেশৰ
(গ) পৰাগধানী
(ঘ) পাপৰি
উত্তৰ: (খ) গৰ্ভকেশৰ বা স্ত্ৰীকেশৰ (Pistil / Carpel)

১৪. পুংকেশৰৰ কোনটো অংশত পৰাগৰেণু (Pollen grains) উৎপন্ন হয়?
(ক) পৰাগধানী
(খ) পুংদণ্ড
(গ) গৰ্ভমুণ্ড
(ঘ) গৰ্ভাশয়
উত্তৰ: (ক) পৰাগধানী (Anther)

১৫. গৰ্ভকেশৰ বা স্ত্ৰীকেশৰৰ একেবাৰে তলৰ ফুলি থকা অংশটোক কি বোলে, য’ত ডিম্বক (Ovules) বোৰ থাকে?
(ক) গৰ্ভমুণ্ড
(খ) গৰ্ভদণ্ড
(গ) গৰ্ভাশয়
(ঘ) পৰাগধানী
উত্তৰ: (গ) গৰ্ভাশয় (Ovary)

১৬. যিবোৰ ফুলত কেৱল পুংকেশৰ বা কেৱল গৰ্ভকেশৰ থাকে, তেনে ফুলক কি বোলে?
(ক) উভয়লিংগী ফুল
(খ) একলিংগী ফুল
(গ) বন্ধা ফুল
(ঘ) সম্পূৰ্ণ ফুল
উত্তৰ: (খ) একলিংগী ফুল (Unisexual Flower)

১৭. তলৰ কোনটো একলিংগী ফুলৰ উদাহৰণ?
(ক) সৰিয়হ
(খ) কেৰেল্লা বা কোমোৰা / অমিতা 
(গ) জবা
(ঘ) গোলাপ
উত্তৰ: (খ) কেৰেল্লা বা কোমোৰা / অমিতা (Papaya / Watermelon)

১৮. যিবোৰ ফুলত পুংকেশৰ আৰু গৰ্ভকেশৰ দুয়োটা অংশই থাকে, তাক কি ফুল বোলে?
(ক) একলিংগী ফুল
(খ) উভয়লিংগী ফুল
(গ) অপূৰ্ণ ফুল
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) উভয়লিংগী ফুল (Bisexual Flower)

১৯. তলৰ কোনটো উভয়লিংগী ফুলৰ উদাহৰণ?
(ক) মাকৈ
(খ) সৰিয়হ আৰু জবা
(গ) অমিতা
(ঘ) তিয়ঁহ
উত্তৰ: (খ) সৰিয়হ আৰু জবা (Mustard and China rose)

২০. পৰাগধানীৰ পৰা পৰাগৰেণু একে পাহ ফুলৰে বা আন এপাহ ফুলৰ গৰ্ভমুণ্ডলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(ক) গৰ্ভাধান
(খ) পৰাগযোগ
(গ) খণ্ডন
(ঘ) অংকুৰণ
উত্তৰ: (খ) পৰাগযোগ (Pollination)

২১. যেতিয়া পৰাগৰেণু একে পাহ ফুলৰে গৰ্ভমুণ্ডত পৰে, তাক কি পৰাগযোগ বোলে?
(ক) ইতৰ পৰাগযোগ
(খ) স্ব-পৰাগযোগ
(গ) কৃত্ৰিম পৰাগযোগ
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) স্ব-পৰাগযোগ (Self-pollination)

২২. যেতিয়া এপাহ ফুলৰ পৰাগৰেণু একেজাতীয় আন এজোপা গছৰ ফুলৰ গৰ্ভমুণ্ডত পৰে, তাক কি বোলে?
(ক) স্ব-পৰাগযোগ
(খ) ইতৰ পৰাগযোগ
(গ) অবাত পৰাগযোগ
(ঘ) প্ৰশমন
উত্তৰ: (খ) ইতৰ পৰাগযোগ (Cross-pollination)

২৩. তলৰ কোনটো পৰাগযোগৰ প্ৰধান কাৰক (Agents of Pollination)?
(ক) বতাহ আৰু পানী
(খ) পতংগ বা মৌমাখি আৰু চৰাই
(গ) মানুহ আৰু অন্যান্য প্ৰাণী
(ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা
উত্তৰ: (ঘ) ওপৰৰ আটাইকেইটা

২৪. পুং-জনন কোষ আৰু স্ত্ৰী-জনন কোষৰ মিলন ঘটি ‘যোজন কোষ’ (Zygote) সৃষ্টি হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(ক) পৰাগযোগ
(খ) গৰ্ভাধান বা নিষেচন
(গ) মুকুলন
(ঘ) অংকুৰণ
উত্তৰ: (খ) গৰ্ভাধান বা নিষেচন (Fertilisation)

২৫. গৰ্ভাধানৰ পিছত যোজন কোষটো বিকশিত হৈ কিহৈলৈ ৰূপান্তৰিত হয়?
(ক) বীজ
(খ) ভ্ৰূণ
(গ) ফল
(ঘ) ফুল
উত্তৰ: (খ) ভ্ৰূণ (Embryo)

২৬. গৰ্ভাধান প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত গৰ্ভাশয়টো (Ovary) ডাঙৰ হৈ কিহৈলৈ পৰিণত হয়?
(ক) বীজ
(খ) ফল
(গ) পাত
(ঘ) শিপা
উত্তৰ: (খ) ফল (Fruit)

২৭. গৰ্ভাধানৰ পিছত ফুলৰ ‘ডিম্বক’ (Ovule) বোৰ কিহৈলৈ ৰূপান্তৰিত হয়?
(ক) ফল
(খ) বীজ
(গ) ৰেণু
(ঘ) কুঁহি
উত্তৰ: (খ) বীজ (Seed)

২৮. ডামবুট বা ডেলিয়েন (Dandelion) আৰু মদাৰ গছৰ নোমাল বীজবোৰ সাধাৰণতে কিহৰ সহায়ত দূৰলৈ উৰি গৈ বিস্তাৰিত হয়?
(ক) পানীৰ সহায়ত
(খ) বতাহৰ সহায়ত
(গ) প্ৰাণীৰ সহায়ত
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) বতাহৰ সহায়ত (By Wind)

২৯. নাৰিকলৰ ফলবোৰ সাধাৰণতে কিহৰ সহায়ত এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ উটি গৈ বংশবিস্তাৰ কৰে?
(ক) বতাহ
(খ) পানী
(গ) চৰাই
(ঘ) পতংগ
উত্তৰ: (খ) পানী (By Water)

৩০. কঁটেলীয়া বা জেন্থিয়াম (Xanthium) আৰু ইউৰেনা আদি উদ্ভিদৰ বীজবোৰত থকা বিশেষ কাইট বা হাঁকোটাৰ বাবে কিহৰ সহায়ত বংশবিস্তাৰ ঘটে?
(ক) বতাহৰ সহায়ত উৰি যায়
(খ) গাত লাগি ধৰি এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ স্থানান্তৰিত হয়
(গ) পানীত উটি যায়
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) প্ৰাণী বা মানুহৰ গাত লাগি ধৰি এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ স্থানান্তৰিত হয় (By Animals)