Here are the 30 most important Multiple Choice Questions (MCQs) for Class 10 Science, Chapter 4 – Carbon and its Compounds, strictly designed according to the SEBA/ASSEB Assam Board syllabus for the HSLC examination.
SEBA বোৰ্ডৰ দশম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান বিষয়ৰ চতুৰ্থ অধ্যায় “কাৰ্বন আৰু তাৰ যৌগ” (Carbon and its Compounds)-ৰ পৰা আগন্তুক HSLC পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ৩০টা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ) তলত আগবঢ়োৱা হ’ল:
অধ্যায় “কাৰ্বন আৰু তাৰ যৌগ”
১. কাৰ্বনৰ যোজ্যতা (Valency) হ’ল—
(A) 2
(B) 3
(C) 4
(D) 6
উত্তৰ: (C) 4
২. কাৰ্বন পৰমাণুসমূহে ইটোৱে সিটোৰ সৈতে বান্ধনী সৃষ্টি কৰি দীঘল শৃংখল গঠন কৰিব পৰা ধৰ্মটোক কি বোলে?
(A) কেটিনেচন
(B) সমযোগিতা
(C) সমগণীয় শ্ৰেণী
(D) বহুযোগিতা
উত্তৰ: (A) কেটিনেচন (Catenation)
৩. তলৰ কোনটো কাৰ্বনৰ এটা অপৰৰূপ (Allotrope) নহয়?
(A) হীৰা
(B) গ্ৰেফাইট
(C) ফুলাৰিন (Fullerene)
(D) ক’ক (Coke)
উত্তৰ: (D) ক’ক (Coke)
৪. হাইড্ৰ’কাৰ্বন অণুত থকা কাৰ্বন-কাৰ্বন একক বান্ধনীযুক্ত যৌগবোৰক কি বোলে?
(A) অসংপৃক্ত হাইড্ৰ’কাৰ্বন
(B) সংপৃক্ত হাইড্ৰ’কাৰ্বন
(C) এলকিন
(D) এলকাইন
উত্তৰ: (B) সংপৃক্ত হাইড্ৰ’কাৰ্বন (Alkanes)
৫. এলকেন (Alkane) সমগণীয় শ্ৰেণীৰ সাধাৰণ সংকেতটো হ’ল—
(A) CnH2n
(B) CnH2n+2
(C) CnH2n-2
(D) CnH2n+1
উত্তৰ: (B) CnH2n+2
৬. দ্বি-বান্ধনী থকা অসপৃক্ত হাইড্ৰ’কাৰ্বনবোৰক কি নামেৰে জনা যায়?
(A) এলকেন
(B) এলকিন
(C) এলকাইন
(D) এলকহল
উত্তৰ: (B) এলকিন (Alkenes)
৭. আটাইতকৈ সৰলতম হাইড্ৰ’কাৰ্বন যৌগটো হ’ল—
(A) ইথেন
(B) মিথেন
(C) প্ৰ’পেন
(D) ইথিন
উত্তৰ: (B) মিথেন (CH4)
৮. বিউটেন (Butane) অণু এটাৰ সংকেত C4H10 হ’লে, ইয়াত থকা সহযোজী বান্ধনীৰ সংখ্যা হ’ব—
(A) 10
(B) 13
(C) 14
(D) 16
উত্তৰ: (B) 13
৯. ইথানলত (Ethanol) থকা কাৰ্য্যকৰী মূলক বা ক্ৰিয়াশীল গোট (Functional Group) টো হ’ল—
(A) –CHO
(B) –OH
(C) –COOH
(D) >C=O
উত্তৰ: (B) –OH
১০. এলডিহাইড (Aldehyde) শ্ৰেণীৰ যৌগৰ শেষত ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰত্যয়টো (Suffix) হ’ল—
(A) –অল (-ol)
(B) –এল (-al)
(C) –অ’ন (-one)
(D) –অয়িক এছিড (-oic acid)
উত্তৰ: (B) –এল (-al)
১১. তলৰ কোনটো প্ৰ’পানন (Propanone) ৰ সংকেত?
(A) CH3-CH2-CHO
(B) CH3-CO-CHO
(C) CH3-CH-CHO
(D) CH3-CO-CHOO
উত্তৰ: (B) CH3-CO-CHO
১২. একে সাধাৰণ সংকেত, একে কাৰ্য্যকৰী মূলক থকা আৰু ক্ৰমাগত দুটা যৌগৰ মাজত –CH2– গোটৰ পাৰ্থক্য থকা যৌগৰ শ্ৰেণীক কি বোলে?
(A) সমযোগিতা
(B) সমগণীয় শ্ৰেণী
(C) বহুযোগিতা
(D) আইচ’মাৰ
উত্তৰ: (B) সমগণীয় শ্ৰেণী (Homologous series)
১৩. ইথানয়িক এছিডৰ (Ethanoic acid) সাধাৰণ নাম কি?
(A) ফৰ্মিক এছিড
(B) এচিটিক এছিড
(C) চাইট্ৰিক এছিড
(D) লেক্টিক এছিড
উত্তৰ: (B) এচিটিক এছিড
১৪. পানী আৰু এচিটিক এছিডৰ কিমান শতাংশৰ মিশ্ৰণক ভিনেগাৰ (Vinegar) বোলে?
(A) 1% – 2%
(B) 5% – 8%
(C) 10% – 15%
(D) 20% – 25%
উত্তৰ: (B) 5% – 8%
১৫. বিশুদ্ধ ইথানয়িক এছিডৰ গলনাংক 290 K, সেয়েহে ঠাণ্ডা জলবায়ুত ই গোট মাৰি বৰফৰ দৰে হয়। ইয়াক কি নামেৰে জনা যায়?
(A) কঠিন এছিড
(B) গ্লেচিয়েল এচিটিক এছিড
(C) প্ৰাকৃতিক ভিনেগাৰ
(D) ইথাইল এচিটেট
উত্তৰ: (B) গ্লেচিয়েল এচিটিক এছিড (Glacial acetic acid)
১৬. ইথানল আৰু ইথানয়িক এছিডৰ মাজত বিক্ৰিয়া ঘটি সুগন্ধিযুক্ত যৌগ উৎপন্ন হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(A) চেপনিফিকেচন
(B) এষ্টাৰিফিকেচন
(C) জল অপঘাটন
(D) হাইড্ৰ’জেনেচন
উত্তৰ: (B) এষ্টাৰিফিকেচন (Esterification)
১৭. উদ্ভিদ তেলৰ (Vegetable oil) হাইড্ৰ’জেনেচন প্ৰক্ৰিয়াত ব্যৱহাৰ কৰা অনুঘটক (Catalyst) বিধ হ’ল—
(A) আইৰণ (Fe)
(B) নিকেল (Ni) বা পেলাডিয়াম (Pd)
(C) কপাৰ (Cu)
(D) মেংগানিজ ডাই অক্সাইড (MnO2)
উত্তৰ: (B) নিকেল (Ni) বা পেলাডিয়াম (Pd)
১৮. চাবোনৰ অণু এটাত থকা জলপ্ৰিয় (Hydrophilic) মূৰ বা মূৰৰ অংশটো হ’ল—
(A) দীঘল হাইড্ৰ’কাৰ্বন শৃংখল
(B) আয়নীয় গোট
(C) এলকহল গোট
(D) এটাও নহয়
উত্তৰ: (B) আয়নীয় গোট (যেনে: -COO-Na+)
১৯. চাবোনৰ জলবিকৰ্ষী বা জলভীতি (Hydrophobic) পুচ্ছ অংশটো পানীত দ্ৰৱণীয় নহয়, কিন্তু ই দ্ৰৱণীয় হয়—
(A) এছিডত
(B) তেল বা গ্ৰীজত
(C) ক্ষাৰকত
(D) নিমখৰ পানীত
উত্তৰ: (B) তেল বা গ্ৰীজত (মলি)
২০. খৰ পানী বা কঠিন পানীত (Hard water) থকা কোনবোৰ আয়নৰ বাবে চাবোনে ভালদৰে ফেন উৎপন্ন কৰিব নোৱাৰে?
(A) ছডিয়াম আৰু পটাছিয়াম আয়ন
(B) কেলচিয়াম আৰু মেগনেচিয়াম আয়ন
(C) আইৰণ আৰু তামৰ আয়ন
(D) নাইট্ৰ’জেন আৰু ফছফৰাছ আয়ন
উত্তৰ: (B) কেলচিয়াম আৰু মেগনেচিয়াম আয়ন
২১. খৰ পানীত ফেন উৎপন্ন কৰিবলৈ চাবোনৰ পৰিৱৰ্তে তলৰ কোনবিধ ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
(A) ডিটাৰজেণ্ট
(B) ভিনেগাৰ
(C) ইথানল
(D) গ্লিচাৰিন
উত্তৰ: (A) ডিটাৰজেণ্ট (Detergent)
২২. চাবোন প্ৰস্তুত কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলা হয়?
(A) এষ্টাৰিফিকেচন
(B) চাবোনীকৰণ বা চেপনিফিকেচন
(C) জাৰণ
(D) বহুযোগীকৰণ
উত্তৰ: (B) চাবোনীকৰণ বা চেপনিফিকেচন (Saponification)
২৩. একে আণৱিক সংকেত কিন্তু ভিন্ন গঠনযুক্ত যৌগবোৰক পৰস্পৰৰ কি বোলে?
(A) সমগণ
(B) অংগসংস্থান
(C) গঠনগত সমযোগী
(D) অনুঘটক
উত্তৰ: (C) গঠনগত সমযোগী (Structural Isomers)
২৪. তলৰ কোনটো যৌগ জ্বলালে ক’লা ধোঁৱাযুক্ত হালধীয়া শিখা দেখা পোৱা যায়?
(A) সংপৃক্ত হাইড্ৰ’কাৰ্বন (যেনে: মিথেন)
(B) অসংপৃক্ত হাইড্ৰ’কাৰ্বন (যেনে: ইথিন)
(C) এলকহল (যেনে: ইথানল)
(D) এলকোহল আৰু পানীৰ মিশ্ৰণ
উত্তৰ: (B) অসংপৃক্ত হাইড্ৰ’কাৰ্বন (যেনে: ইথিন)
২৫. ক্ষাৰকীয় পটাছিয়াম পাৰমাংগানেট (KMnO4) দ্ৰৱই ইথানলক কিহিলৈ জাৰিত কৰে?
(A) ইথানলৈ
(B) ইথানয়িক এছিডলৈ
(C) ইথেনলৈ
(D) কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ
উত্তৰ: (B) ইথানয়িক এছিডলৈ
২৬. তলৰ কোনটো এলকাইন (Alkyne) শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্ভুক্ত যৌগ?
(A) CH4
(B) C2H4
(C) C2H2
(D) C3H6
উত্তৰ: (C) C2H2(ইথাইন)
২৭. চাবোনৰ অণুবোৰে মলি বা তেলৰ কণিকাক কেন্দ্ৰ কৰি পানীৰ ভিতৰত যিটো থুপ বা গোলকীয় গঠন সৃষ্টি কৰে, তাক কি বোলে?
(A) এষ্টাৰ
(B) ইমালচন
(C) মিচেল
(D) অধঃক্ষেপ
উত্তৰ: (C) মিচেল (Micelle)
২৮. তলৰ কোনটো কাৰ্বন যৌগৰ গলনাংক আৰু উতলনাংক আটাইতকৈ কম?
(A) ক্ল’ৰ’ফৰ্ম
(B) এচিটিক এছিড
(C) মিথেন
(D) ইথানল
উত্তৰ: (C) মিথেন
২৯. তলৰ কোনটো সহযোজী যৌগৰ ধৰ্ম নহয়?
(A) ইহঁতৰ গলনাংক আৰু উতলনাংক সাধাৰণতে কম।
(B) ইহঁত সাধাৰণতে বিদ্যুৎ অপৰিবাহী।
(C) ইহঁত আয়নীয় বান্ধনীৰে গঠিত।
(D) ইহঁতৰ অণুবোৰৰ মাজত আকৰ্ষণ বল কম।
উত্তৰ: (C) ইহঁত আয়নীয় বান্ধনীৰে গঠিত।
৩০. এলকাইন সমগণীয় শ্ৰেণীৰ সাধাৰণ সংকেতটো হ’ল—
(A) CnH2n
(B) C2nH2n-2
(C) CnH2n-2
(D) CnH2n-1
উত্তৰ: (C) CnH2n-2