---

অধ্যায় ১৭ : অৰণ্যজাত সামগ্ৰী — ৩০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ MCQ

১. অৰণ্যক পৃথিৱীৰ কি বুলি জনা যায় কিয়নো ই বায়ুমণ্ডলত অক্সিজেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ সমতা ৰক্ষা কৰে?
(ক) সেউজীয়া হৃদযন্ত্ৰ
(খ) সেউজীয়া হাওঁফাওঁ
(গ) সেউজীয়া বৃক্ক
(ঘ) প্ৰাকৃতিক সাৰ
উত্তৰ: (খ) সেউজীয়া হাওঁফাওঁ (Green Lungs)

২. ওখ ওখ গছবোৰৰ ডাল-পাতে অৰণ্যৰ ওপৰত এক ছালি বা চালিৰ দৰে আৱৰণ তৈয়াৰ কৰা অংশটোক কি বোলে?
(ক) মুকুট
(খ) চিলিং
(গ) নিম্নস্তৰ
(ঘ) গুৰি
উত্তৰ: (খ) চিলিং বা বিতান (Canopy)

৩. এজোপা গছৰ কাণ্ডটোৰ ওপৰৰ ডাল-পাত থকা শাখা-প্ৰশাখাযুক্ত অংশটোক কি বোলা হয়?
(ক) চিলিং
(খ) মুকুট
(গ) শিপা
(ঘ) কাণ্ড
উত্তৰ: (খ) মুকুট বা টুপী (Crown)

৪. বিতান বা কেন’পীৰ তলত থকা সৰু সৰু গছ, গুল্ম আৰু ঘাঁহ-বনে সৃষ্টি কৰা অৰণ্যৰ ভিন্ন স্তৰবোৰক কি বোলে?
(ক) সৰ্বোচ্চ স্তৰ
(খ) নিম্নস্তৰ
(গ) ছাদ স্তৰ
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) নিম্নস্তৰ বা অধোবৰ্তন (Understoreys)

৫. তলৰ কোনবিধ সামগ্ৰী আমি অৰণ্যৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ লাভ নকৰোঁ?
(ক) লা আৰু আঠা
(খ) কেৰোসিন তেল
(গ) কাঠ আৰু মৌ
(ঘ) বনৌষধি
উত্তৰ: (খ) কেৰোসিন তেল (Kerosene)

৬. তলৰ কোনবিধ অৰণ্যজাত সামগ্ৰী ঔষধ আৰু সুগন্ধি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
(ক) প্লাষ্টিক
(খ) ৰেজিন আৰু তেল
(গ) লো
(ঘ) চূণশিল
উত্তৰ: (খ) ধূনা বা ৰেজিন আৰু তেল (Resins and Oils)

৭. অৰণ্যত থকা মঢ়া-পঁচা উদ্ভিদ আৰু মৃত প্ৰাণীবোৰক পচাই হিউমাছলৈ ৰূপান্তৰ কৰা অণুজীৱবোৰক কি বোলে?
(ক) উৎপাদক
(খ) অপঘাটক বা বিয়োজক
(গ) খাদক
(ঘ) পৰজীৱী
উত্তৰ: (খ) অপঘাটক বা বিয়োজক (Decomposers)

৮. অৰণ্যৰ মাটিত থকা ক’লা বা ডাঠ ৰঙৰ পুষ্টিকৰ উপাদানযুক্ত পচা আৱৰণটোক কি বোলে?
(ক) বালি
(খ) হিউমাছ
(গ) বোকা
(ঘ) চক
উত্তৰ: (খ) হিউমাছ (Humus)

৯. উদ্ভিদে সালোক-সংশ্লেষণৰ বাবে বায়ুমণ্ডলৰ পৰা কোনবিধ গেছ ব্যৱহাৰ কৰে?
(ক) অক্সিজেন
(খ) কাৰ্বন ডাই অক্সাইড
(গ) নাইট্ৰ’জেন
(ঘ) আৰ্গন
উত্তৰ: (খ) কাৰ্বন ডাই অক্সাইড (CO₂)

১০. জীৱই উশাহ-নিশাহ ল’বলৈ অৰণ্যৰ গছ-গছনিৰ পৰা কোনবিধ অপৰিহাৰ্য গেছ লাভ কৰে?
(ক) নাইট্ৰ’জেন
(খ) অক্সিজেন
(গ) ওজোন
(ঘ) কাৰ্বন মনক্সাইড
উত্তৰ: (খ) অক্সিজেন (Oxygen)

১১. এটা জীৱই আন এটা জীৱক খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা শৃংখলাবদ্ধ ধাৰাটোক কি বোলা হয়?
(ক) জলচক্ৰ
(খ) খাদ্য শৃংখল
(গ) জীৱচক্ৰ
(ঘ) কাৰ্বন চক্ৰ
উত্তৰ: (খ) খাদ্য শৃংখল (Food Chain)

১২. তলৰ কোনটো এটা সঠিক খাদ্য শৃংখলৰ উদাহৰণ?
(ক) ঘাঁহ → বাঘ → হৰিণা
(খ) ঘাঁহ → পতংগ → ভেকুলী → সাপ → ঈগল
(গ) সাপ → এন্দুৰ → ঘাঁহ
(ঘ) কুকুৰ → মেকুৰী → ঘাঁহ
উত্তৰ: (খ) ঘাঁহ → পতংগ → ভেকুলী → সাপ → ঈগল

১৩. অৰণ্যত কোনো বস্তুৱেই অপচয় বা অথলে নাযায় কিয়?
(ক) কাৰণ তাত মানুহে চাফা কৰি থাকে
(খ) কাৰণ বিয়োজক বা অপঘাটক
(গ) কাৰণ বতাহে আৱৰ্জনা উৰুৱাই নিয়ে
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) কাৰণ বিয়োজক বা অপঘাটকবোৰে মৃত আৱৰ্জনাবোৰক পুনৰ পুষ্টিকৰ উপাদানলৈ সলনি কৰে

১৪. বৰষুণৰ টোপালবোৰ পোনপটীয়াকৈ অৰণ্যৰ মাটিত পৰি মাটি খহনীয়া কৰিব নোৱাৰে কিয়?
(ক) কাৰণ মাটিডাল বহুত টান
(খ) কাৰণ গছৰ চিলিং বৰষুণৰ তীব্ৰ বেগ কমাই দিয়ে
(গ) কাৰণ অৰণ্যত বৰষুণ নহয়
(ঘ) ওপৰৰ এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) কাৰণ গছৰ চিলিং বা কেন’পীয়ে বৰষুণৰ তীব্ৰ বেগ কমাই দিয়ে (Interception by canopy)

১৫. গছ-গছনিৰ শিপাই মাটিক খামুচি ধৰি ৰাখি তলৰ কোনটো প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ প্ৰতিৰোধ কৰে?
(ক) ভূমিকম্প
(খ) মৃত্তিকা ক্ষয় বা মাটি খহনীয়া
(গ) আগ্নেয়গিৰি
(ঘ) খৰাং
উত্তৰ: (খ) মৃত্তিকা ক্ষয় বা মাটি খহনীয়া (Soil Erosion)

১৬. অৰণ্যক একোটা ‘প্ৰাকৃতিক পানী ফিল্টাৰ বা শোধন প্ৰণালী’ বোলা হয় কিয়?
(ক) কাৰণ ই বৰষুণৰ পানী ধৰি ৰাখি ভূগৰ্ভলৈ পানী নিগৰি যোৱাত সহায় কৰে
(খ) কাৰণ ইয়াৰ পানী মিঠা
(গ) কাৰণ গছৰ পাতে পানী পৰিষ্কাৰ কৰে
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (ক) কাৰণ ই বৰষুণৰ পানী ধৰি ৰাখি ভূগৰ্ভলৈ পানী নিগৰি যোৱাত সহায় কৰে (Groundwater recharge)

১৭. অৰণ্য ধ্বংস কৰিলে (Deforestation) বায়ুমণ্ডলত কোনবিধ গেছৰ পৰিমাণ বাঢ়ি যাব, যাৰ ফলত গোলকীয় উষ্ণতা (Global Warming) বৃদ্ধি পাব?
(ক) অক্সিজেন
(খ) কাৰ্বন ডাই অক্সাইড
(গ) নাইট্ৰ’জেন
(ঘ) হাইড্ৰ’জেন
উত্তৰ: (খ) কাৰ্বন ডাই অক্সাইড (CO₂)

১৮. অৰণ্যত থকা গছ-গছনি আৰু উদ্ভিদক খাদ্য শৃংখলত কি বুলি কোৱা হয়?
(ক) উপভোক্তা
(খ) উৎপাদক
(গ) অপঘাটক
(ঘ) মাংসভোজী
উত্তৰ: (খ) উৎপাদক (Producers)

১৯. অৰণ্যত বাঘ, সিংহ আদি প্ৰাণীক কি শ্ৰেণীৰ খাদক বোলা হয়?
(ক) প্ৰাথমিক খাদক বা তৃণভোজী
(খ) গৌণ খাদক বা মাংসভোজী
(গ) উৎপাদক
(ঘ) মৃতজীৱী
উত্তৰ: (খ) গৌণ খাদক বা মাংসভোজী (Carnivores)

২০. গছৰ নোমাল বীজ বা কাইট থকা বীজবোৰ বিস্তাৰিত হ’বলৈ অৰণ্যৰ কিহে সহায় কৰে?
(ক) কেৱল পানীয়ে
(খ) বন্যপ্ৰাণীৰ নোমাল ছাল আৰু বতাহে
(গ) গাড়ী-ঘোঁৰাই
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) বন্যপ্ৰাণীৰ নোমাল ছাল আৰু বতাহে (Animals and Wind)

২১. অৰণ্য অঞ্চলত চহৰ অঞ্চলতকৈ উষ্ণতা কম আৰু বতাহ ঠাণ্ডা হৈ থাকে কিয়?
(ক) কাৰণ তাত বৰফ পৰে
(খ) গছ-গছনিৰ প্ৰচুৰ বাষ্পোমোচন আৰু ছাঁ পৰাৰ বাবে
(গ) কাৰণ তাত মানুহ নাথাকে
(ঘ) কাৰণ অৰণ্যত ৰ’দ নিদিয়ে
উত্তৰ: (খ) গছ-গছনিৰ প্ৰচুৰ বাষ্পোমোচন (Transpiration) আৰু ছাঁ পৰাৰ বাবে

২২. অৰণ্য কাটি ধ্বংস কৰিলে আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহত কি দুৰ্যোগৰ সম্ভাৱনা বহুত বাঢ়ি যায়?
(ক) ভূমিকম্প
(খ) বানপানী আৰু খৰাং
(গ) বৰফ ধুমুহা
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) বানপানী আৰু খৰাং (Floods and Droughts)

২৩. তলৰ কোনবিধ গছৰ কাঠৰ পৰা অত্যন্ত দৰকাৰী কাগজ (Paper) প্ৰস্তুত কৰা হয়?
(ক) বাঁহ আৰু পাইন বা সৰল গছ
(খ) আম গছ
(গ) কল গছ
(ঘ) ধতুৰা গছ
উত্তৰ: (ক) বাঁহ আৰু পাইন বা সৰল গছ (Bamboo and Pine)

২৪. অৰণ্যৰ পৰা পোৱা ‘লা’ (Lac) এবিধ অৰণ্যজাত সামগ্ৰী। ই আচলতে কি?
(ক) এবিধ গছৰ ফল
(খ) পতংগৰ পৰা নিঃসৰণ হোৱা পদাৰ্থ
(গ) গছৰ শিপা
(ঘ) এবিধ খনিজ শিল
উত্তৰ: (খ) এবিধ বিশেষ পতংগৰ পৰা নিঃসৰণ হোৱা পদাৰ্থ (Insect secretion)

২৫. তলৰ কোনটো উক্তি সত্য নহয়?
(ক) অৰণ্যই বন্যপ্ৰাণীক খাদ্য আৰু আশ্ৰয় দিয়ে।
(খ) অৰণ্যত গছ কাটিলে বৰষুণৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পায়।
(গ) অৰণ্যই মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰে।
(ঘ) অৰণ্যই শব্দ প্ৰদূষণো কিছু পৰিমাণে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
উত্তৰ: (খ) অৰণ্যত গছ কাটিলে বৰষুণৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পায়।

২৬. অৰণ্যৰ আটাইতকৈ তলৰ স্তৰ য’ত কাঠফুলা, ভেঁকুৰ আৰু মঢ়া-পঁচা পাত থাকে, তাক কি বোলে?
(ক) কেন’পী বা বিতান
(খ) অৰণ্য তলভূমি
(গ) মুকুট স্তৰ
(ঘ) ওপৰৰ এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) অৰণ্য তলভূমি (Forest floor)

২৭. অৰণ্য তন্ত্ৰত যদি এটা খাদ্য শৃংখল কোনো কাৰণত ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়, তেন্তে তাৰ প্ৰভাৱ কাৰ ওপৰত পৰিব?
(ক) কেৱল বাঘৰ ওপৰত
(খ) কেৱল গছৰ ওপৰত
(গ) সমগ্ৰ অৰণ্য তন্ত্ৰ আৰু অন্যান্য খাদ্য শৃংখলৰ ওপৰত
(ঘ) কাৰো ওপৰত নপৰে
উত্তৰ: (গ) সমগ্ৰ অৰণ্য তন্ত্ৰ আৰু অন্যান্য খাদ্য শৃংখলৰ ওপৰত (All other food chains)

২৮. তলৰ কোনবিধ উদ্ভিদৰ পৰা মেলেৰিয়া ৰোগৰ ঔষধ ‘কুৱেনাইন’ (Quinine) প্ৰস্তুত কৰা হয়?
(ক) তুলসী
(খ) চিনকোনা গছৰ ছাল
(গ) নিম গছ
(ঘ) চিৰতা
উত্তৰ: (খ) চিনকোনা গছৰ ছাল (Cinchona bark)

২৯. অৰণ্যত থকা গছ-গছনিবোৰে বতাহৰ গতিবেগ কমাই দিয়াৰ বাবে ইয়াক কি বুলিও ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
(ক) পানীৰ ফিল্টৰ
(খ) আশ্ৰয় বেল্ট বা উইণ্ডব্ৰেকাৰ
(গ) শব্দ বৰ্ধক
(ঘ) এটাও নহয়
উত্তৰ: (খ) আশ্ৰয় বেল্ট বা উইণ্ডব্ৰেকাৰ (Windbreaks / Shelterbelts)

---

৩০. অৰণ্য সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিবলৈ চৰকাৰে ঘোষণা কৰা বিশেষ অঞ্চলবোৰক কি কোৱা হয়?
(ক) ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ
(খ) ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু অভয়াৰণ্য
(গ) কৃষি পথাৰ
(ঘ) চহৰীয়া নগৰ
উত্তৰ: (খ) ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু অভয়াৰণ্য (National Parks and Sanctuaries)