Biotechnology: Principles and Processes: MCQ in Assamese

শ্ৰেণী ১২ জীৱবিজ্ঞানৰ “জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যা: নীতি আৰু পদ্ধতি” (Biotechnology: Principles and Processes) অধ্যায়টোৰ পৰা বোৰ্ড পৰীক্ষা আৰু NEET-ৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ৩০ টা বহু বিকল্পীয় প্ৰশ্ন (MCQs) তলত সৰল MCQ আৰ্হিত লিখি দিয়া হ’ল:

১. আধুনিক জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ অধীনত “আণৱিক কেঁচী” (Molecular Scissors) বুলি কোনটো এনজাইমক জনা যায়?

  • (A) ডিএনএ লাইগেজ (DNA Ligase)
  • (B) ৰেষ্ট্ৰিকশ্বন এনজাইম (Restriction Enzyme)
  • (C) ডিএনএ পলিমেৰেজ
  • (D) আৰএনএ পলিমোৰেজ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ৰেষ্ট্ৰিকশ্বন এনজাইম (Restriction Enzyme)

২. আৱিষ্কৃত প্ৰথম ক্ৰম-নিৰ্দ্ধাৰিত ৰেষ্ট্ৰিকশ্বন এণ্ড’নিউক্লিয়েজ এনজাইম বিধ কি আছিল?

  • (A) EcoRI
  • (B) HindII
  • (C) BamHI
  • (D) HindIII
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) HindII

৩. ৰেষ্ট্ৰিকশ্বন এনজাইমে DNA অণুৰ যিবোৰ বিশেষ ক্ৰম চিনাক্ত কৰি কাটে, সেই ক্ৰমবোৰক কি বোলা হয়?

  • (A) পুনৰাবৃত্তিমূলক ক্ৰম (Repeated sequence)
  • (B) পেলিনড্ৰ’মিক ক্ৰম (Palindromic sequence)
  • (C) নন-ক’ডিং ক্ৰম
  • (D) সমাপ্তিসূচক ক’ডন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) পেলিনড্ৰ’মিক ক্ৰম (Palindromic sequence)

৪. ৫’-GAATTC-৩’ নামৰ পেলিনড্ৰ’মিক ক্ৰমটো তলৰ কোনটো ৰেষ্ট্ৰিকশ্বন এনজাইমৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট?

  • (A) HindIII
  • (B) EcoRI
  • (C) BamHI
  • (D) SalI
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) EcoRI

৫. EcoRI এনজাইমটোৰ নামাকৰণত ‘co’ আখৰ দুটাই কোনটো জীৱ বা প্ৰজাতিৰ পৰা আহিছে তাক সূচায়?

  • (A) Escherichia
  • (B) coli
  • (C) coelicolor
  • (D) colon
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) coli

৬. ৰেষ্ট্ৰিকশ্বন এনজাইমৰ ক্ৰিয়াৰ ফলত কটা যোৱা DNA খণ্ডবোৰৰ দুই মূৰত সৃষ্টি হোৱা একক শৃংখলযুক্ত আঠালতীয়া অংশক কি বোলে?

  • (A) ব্লান্ট মূৰ (Blunt ends)
  • (B) আঠালতীয়া মূৰ (Sticky ends)
  • (C) টেলিং মূৰ
  • (D) ৫’ কেপ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) আঠালতীয়া মূৰ (Sticky ends)

৭. দুডাল কটা DNA খণ্ডক পৰস্পৰ সংযোগ কৰি ৰিকম্বিনেণ্ট DNA গঠনত সহায় কৰা “আণৱিক আঠা” (Molecular Glue) বিধ হ’ল—

  • (A) ৰেষ্ট্ৰিকশ্বন এনজাইম
  • (B) ডিএনএ লাইগেজ (DNA Ligase)
  • (C) ডিএনএ পলিমেৰেজ
  • (D) এলকালাইন ফছফাটজ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ডিএনএ লাইগেজ (DNA Ligase)

৮. জে’ল ইলেকট্ৰ’ফৰেছিছ (Gel Electrophoresis) প্ৰক্ৰিয়াত DNA খণ্ডবোৰক কিহৰ আধাৰত পৃথক কৰা হয়?

  • (A) কেৱল আধানৰ ওপৰত
  • (B) খণ্ডবোৰৰ আকাৰ বা দৈৰ্ঘ্যৰ ওপৰত (Size)
  • (C) নাইট্ৰ’জেন ক্ষাৰৰ প্ৰকৃতিৰ ওপৰত
  • (D) ফছফেট গোটৰ সংখ্যাৰ ওপৰত
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) খণ্ডবোৰৰ আকাৰ বা দৈৰ্ঘ্যৰ ওপৰত (Size)

৯. জে’ল ইলেকট্ৰ’ফৰেছিছত আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহাৰ হোৱা মেট্ৰিক্স বা সামগ্ৰী ‘এগাৰ’জ জে’ল’ (Agarose gel) ক’ৰ পৰা আহৰণ কৰা হয়?

  • (A) বেক্টেৰিয়া
  • (B) সামুদ্ৰিক অপতৃণ বা শেলাই (Sea weeds)
  • (C) চাইন’বেক্টেৰিয়া
  • (D) ভেঁকুৰ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) সামুদ্ৰিক অপতৃণ বা শেলাই (Sea weeds)

১০. জে’ল ইলেকট্ৰ’ফৰেছিছত কটা DNA খণ্ডবোৰক ভিজুৱেল বা দৃশ্যমান কৰিবলৈ কোনবিধ ৰঞ্জক পদাৰ্থ (Stain) ব্যৱহাৰ কৰা হয়?

  • (A) মিথিলিন ব্লু
  • (B) ইথিডিয়াম ব্ৰমাইদ (Ethidium bromide)
  • (C) এচিট’কাৰমিন
  • (D) চাফ্ৰানিন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ইথিডিয়াম ব্ৰমাইদ (Ethidium bromide)

১১. ইথিডিয়াম ব্ৰমাইদেৰে ৰঞ্জিত কৰা এগাৰ’জ জে’লক অতিবেঙুনীয়া পোহৰত (UV light) চালে DNA খণ্ডবোৰ কেনে ৰঙৰ পতি হিচাপে দেখা যায়?

  • (A) নীলা পতি
  • (B) উজ্জ্বল কমলা পতি (Bright orange bands)
  • (C) সেউজীয়া পতি
  • (D) ক’লা পতি
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) উজ্জ্বল কমলা পতি (Bright orange bands)

১২. এগাৰ’জ জে’লৰ পৰা পৃথক হোৱা ডিএনএ খণ্ড কাটি উলিয়াই অনা কাৰ্যটোক কি বোলা হয়?

  • (A) স্প্লাইচিং (Splicing)
  • (B) ইলুচন (Elution)
  • (C) ট্ৰান্সফৰমেচন
  • (D) ব্লটিং
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ইলুচন (Elution)

১৩. বেক্টেৰিয়া কোষৰ মূল ক্ৰম’জমৰ বাহিৰে থকা স্ব-প্ৰতিলিপিকৰণক্ষম বৃত্তাকাৰ অতিৰিক্ত DNA অণুটোক কি বোলে?

  • (A) কছমিড
  • (B) প্লাজমিড (Plasmid)
  • (C) বেক্টেৰীঅ’ফেজ
  • (D) ইন্ট্ৰন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) প্লাজমিড (Plasmid)

১৪. এটা আদৰ্শ ক্ল’নিং বাহক pBR322-ত থকা ‘Ori’ অঞ্চলৰ আচল কামটো কি?

  • (A) ই এণ্টিবায়টিক প্ৰতিৰোধ কৰে
  • (B) ই প্ৰতিলিপিকৰণ বা কপী সংখ্যাৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু আৰম্ভণি কৰে (Origin of Replication)
  • (C) ই ৰেষ্ট্ৰিকশ্বন চাইট প্ৰদান কৰে
  • (D) ই প্ৰ’টিন সংশ্লেষণ কৰে
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ই প্ৰতিলিপিকৰণ বা কপী সংখ্যাৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু আৰম্ভণি কৰে (Origin of Replication)

১৫. ক্ল’নিং বাহক pBR322-ত তলৰ কোন দুটা জিনক “চিনাক্তকৰণ চিহ্নিতকাৰী” (Selectable Markers) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়?

  • (A) $amp^R$ আৰু $tet^R$ (এণ্টিবায়টিক প্ৰতিৰোধী জিন)
  • (B) Lac z জিন
  • (C) EcoRI আৰু HindIII চাইট
  • (D) Ori আৰু Rop অঞ্চল
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (A) $amp^R$ আৰু $tet^R$ (এণ্টিবায়টিক প্ৰতিৰোধী জিন)

১৬. জিনীয় অভিযন্ত্ৰণত এণ্টিবায়টিক প্ৰতিৰোধী জিনসমূহ ঘাইকৈ কি কামৰ বাবে অপৰিহাৰ্য?

  • (A) কোষ ধ্বংস কৰিবলৈ
  • (B) ৰিকম্বিনেণ্ট আৰু নন-ৰিকম্বিনেণ্ট কোষসমূহ বাছনি কৰিবলৈ (Selection of transformants)
  • (C) DNA কাটিবলৈ
  • (D) কোষ বিভাজন খৰতকীয়া কৰিবলৈ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ৰিকম্বিনেণ্ট আৰু নন-ৰিকম্বিনেণ্ট কোষসমূহ বাছনি কৰিবলৈ (Selection of transformants)

১৭. উদ্ভিদলৈ কাংক্ষিত জিন স্থানান্তৰ কৰিবলৈ আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহাৰ হোৱা প্ৰাকৃতিক ক্ল’নিং বাহক (Natural vector) বিধ হ’ল—

  • (A) pBR322
  • (B) Agrobacterium tumefaciens ৰ Ti প্লাজমিড (Ti Plasmid)
  • (C) বেক্টেৰীঅ’ফেজ
  • (D) ছাটল বাহক
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Agrobacterium tumefaciens ৰ Ti প্লাজমিড (Ti Plasmid)

১৮. পোনে পোনে প্ৰাণীকোষৰ নিউক্লিয়াছ বা কেন্দ্ৰকৰ ভিতৰলৈ বেজীৰ সহায়ত কাংক্ষিত DNA প্ৰৱেশ কৰোৱা পদ্ধতিটোক কি বোলে?

  • (A) জিন গান (Gene gun)
  • (B) মাইক্ৰ’-ইনজেকচন (Micro-injection)
  • (C) ইলেকট্ৰ’প’ৰেচন
  • (D) কেলচিয়াম ক্ল’ৰাইড পদ্ধতি
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Mycro-injection (মাইক্ৰ’-ইনজেকচন)

১৯. উদ্ভিদ কোষত উচ্চ বেগত সোণ বা টাংষ্টেনৰ কণাৰে ধাবিত কৰি DNA স্থানান্তৰ কৰা সঁজুলিবিধক কি বোলে?

  • (A) মাইক্ৰ’পিপেট
  • (B) বায়’লজিষ্টিক বা জিন গান (Biolistics / Gene Gun)
  • (C) চেণ্টিফিউজ
  • (D) পিচিআৰ মেচিন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) বায়’লজিষ্টিক বা জিন গান (Biolistics / Gene Gun)

২০. উদ্ভিদ কোষৰ পৰা বিশুদ্ধ ডিএনএ (DNA) উলিয়াবলৈ কোনবিধ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰি কোষবেৰখন ভাঙিব লগা হয়?

  • (A) কাইটিনেজ (Chitinase)
  • (B) চেলুলেজ (Cellulase)
  • (C) লাইচ’জাইম
  • (D) ৰাইবোনিউক্লিয়েজ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) চেলুলেজ (Cellulase)

২১. ভেঁকুৰ বা ফাঙ্গাচ কোষৰ পৰা ডিএনএ পৃথকীকৰণ কৰিবলৈ কোনবিধ এনজাইমৰ প্ৰয়োজন হয়?

  • (A) চেলুলেজ
  • (B) কাইটিনেজ (Chitinase)
  • (C) লাইপেজ
  • (D) প্ৰটিয়েজ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) কাইটিনেজ (Chitinase)

২২. ডিএনএ পৃথকীকৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ শেষত পৰীক্ষাগাৰত কোনবিধ শীতল দ্ৰৱ যোগ কৰিলে ডিএনএ খণ্ডবোৰ স্পষ্টকৈ অধঃক্ষিপ্ত (Precipitate) হৈ ওপঙি উঠে?

  • (A) ঠাণ্ডা পানী
  • (B) ঠাণ্ডা ইথানল (Chilled Ethanol)
  • (C) ফৰ্মালিন
  • (D) ক্ল’ৰ’ফৰ্ম
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ঠাণ্ডা ইথানল (Chilled Ethanol)

২৩. পৰীক্ষাগাৰত কৃত্ৰিমভাৱে অতি কম সময়ৰ ভিতৰত কোনো এক নিৰ্দিষ্ট জিন বা DNA খণ্ডৰ কোটি কোটি প্ৰতিলিপি (Amplification) কৰা পদ্ধতিটো কি?

  • (A) জে’ל ইলেকট্ৰ’ফৰেছিছ
  • (B) PCR (Polymerase Chain Reaction)
  • (C) ইমিউনোব্লটিং
  • (D) মেটাক্লেচিচ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) PCR (Polymerase Chain Reaction)

২৪. PCR (পলিমেনেক্স চেইন ৰিয়েকচন) প্ৰক্ৰিয়াটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে কোনে আৱিষ্কাৰ কৰিছিল?

  • (A) আলেক জেফ্ৰী
  • (B) কেৰী মুলীচ (Kary Mullis)
  • (C) ৱাটছন আৰু ক্ৰিক
  • (D) বোৱাৰ আৰু কোহেন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) কেৰী মুলীচ (Kary Mullis)

২৫. PCR প্ৰক্ৰিয়াত উচ্চ উষ্ণতা প্ৰয়োগ কৰি ডিএনএ-ৰ দুডাল শৃংখল পৃথক কৰা প্ৰথম পৰ্যায়টোক কি বোলে?

  • (A) এনিলিং (Annealing)
  • (B) ডিনেচাৰেশ্যন (Denaturation)
  • (C) এক্সটেনশ্যন (Extension)
  • (D) লাইগেশ্যন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ডিনেচাৰেশ্যন (Denaturation)

২৬. PCR প্ৰক্ৰিয়াত ব্যৱহাৰ কৰা অতি উচ্চ উষ্ণতা সহিব পৰা (Thermostable) “Taq Polymerase” এনজাইমটো ক’ৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হয়?

  • (A) Escherichia coli
  • (B) Thermus aquaticus (বেক্টেৰিয়া)
  • (C) Bacillus thuringiensis
  • (D) Salmonella
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Thermus aquaticus (বেক্টেৰিয়া)

২৭. PCR চক্ৰৰ সঠিক ক্ৰমটো তলৰ কোনটো হয়?

  • (A) Extension -> Denaturation -> Annealing
  • (B) Denaturation -> Annealing -> Extension
  • (C) Annealing -> Denaturation -> Extension
  • (D) Denaturation -> Extension -> Annealing
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Denaturation -> Annealing -> Extension

২৮. বৃহৎ পৰিমাণে (১০০-১০০০ লিটাৰ) জৈৱিক সামগ্ৰী বা ৰিকম্বিনেণ্ট প্ৰ’টিন উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ডাঙৰ যান্ত্ৰিক পাত্ৰবোৰক কি কোৱা হয়?

  • (A) পিচিআৰ মেচিন
  • (B) জৈৱ ৰিয়েক্টৰ (Bioreactors)
  • (C) ইনকিউবেটৰ
  • (D) ইলেকট্ৰ’ফৰেছিছ চেম্বাৰ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) জৈৱ ৰিয়েক্টৰ (Bioreactors)

২৯. উদ্যোগিক ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহাৰ হোৱা জৈৱ ৰিয়েক্টৰৰ প্ৰকাৰটো হ’ল—

  • (A) সৰল হৰিজণ্টেল ৰিয়েক্টৰ
  • (B) আলোড়িত টেংক বা ষ্টাৰ্ড-টেংক জৈৱ ৰিয়েক্টৰ (Stirred-tank bioreactor)
  • (C) অবায়ৱীয় ডাইজেষ্টাৰ
  • (D) এটাও নহয়
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) আলোড়িত টেংক বা ষ্টাৰ্ড-টেংক জৈৱ ৰিয়েক্টৰ (Stirred-tank bioreactor)

৩০. উৎপাদন কাৰ্য সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত সামগ্ৰীসমূহ বজাৰলৈ পঠোৱাৰ পূৰ্বে কৰা পৃথকীকৰণ, শোধন আৰু মান নিৰূপণ প্ৰক্ৰিয়াটোক একেলগে কি বোলে?

  • (A) আপষ্ট্ৰীমিং প্ৰক্ৰিয়া
  • (B) ডাউনষ্ট্ৰীমিং প্ৰক্ৰিয়া বা অনু প্ৰবাহ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ (Downstream processing)
  • (C) কুণ্ডলীকৰণ
  • (D) ইলুচন প্ৰক্ৰিয়া
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ডাউনষ্ট্ৰীমিং প্ৰক্ৰিয়া বা অনু প্ৰবাহ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ (Downstream processing)