Here is a concise, exam-ready summary note for Chapter 1: Nutrition in Plants in Assamese .
অধ্যায় ১: উদ্ভিদৰ পৰিপুষ্টিৰ এক চুটি আৰু পৰীক্ষা-উপযোগী সাৰাংশ (Summary Note) তলত দিয়া হ’ল:
📝 অধ্যায় ১: উদ্ভিদৰ পৰিপুষ্টি (সাৰাংশ)
১. মূল সংজ্ঞা (Key Definitions)
- পৰিপোষক দ্ৰব্য (Nutrients): শৰীৰৰ বৃদ্ধি, বিকাশ আৰু মেৰামতিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় খাদ্যৰ উপাদানসমূহ, যেনে— কাৰ্ব’হাইড্ৰেট, প্ৰটিন, চৰ্বি, ভিটামিন আৰু খনিজ লৱণ।
- পৰিপুষ্টি (Nutrition): জীৱই আহাৰ গ্ৰহণ কৰা আৰু শৰীৰৰ বিভিন্ন কাৰ্যত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা সামগ্ৰিক প্ৰক্ৰিয়া।
২. পৰিপুষ্টিৰ প্ৰকাৰ (Modes of Nutrition)
- স্বপোষী (Autotrophic): যিবোৰ জীৱই সৰল উপাদানৰ সহায়ত নিজৰ খাদ্য নিজেই প্ৰস্তুত কৰে (যেনে— সেউজীয়া উদ্ভিদ)।
- পৰপোষিত (Heterotrophic): যিবোৰ জীৱই খাদ্যৰ বাবে আন উদ্ভিদ বা প্ৰাণীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে (যেনে— মানুহ আৰু অম্লজানবিহীন উদ্ভিদ)।
৩. সালোক-সংশ্লেষণ (Photosynthesis)
- সংজ্ঞা: সূৰ্যৰ পোহৰ আৰু পত্ৰহৰিৎৰ উপস্থিতিত সেউজীয়া উদ্ভিদে কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড আৰু পানী ব্যৱহাৰ কৰি নিজৰ খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা প্ৰক্ৰিয়া।
- প্ৰয়োজনীয় উপাদান:
- পানী আৰু খনিজ লৱণ: শিপাই মাটিৰ পৰা শুহি লয়।
- কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড: পাতত থকা সৰু সৰু ছিদ্ৰ বা পত্ৰৰন্ধ্ৰ (Stomata) ৰ সহায়ত বায়ুৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰে।
- মূখ্য কাৰকসমূহ:
- পত্ৰহৰিৎ (Chlorophyll): পাতত থকা সেউজীয়া ৰঞ্জক পদাৰ্থ, যিয়ে সৌৰ শক্তি ধৰি ৰাখে।
- সূৰ্যৰ পোহৰ: সকলো জীৱৰ বাবে শক্তিৰ উৎস।
- ৰাসায়নিক সমীক
কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড + পানী——–>(সূৰ্যৰ পোহৰ / পত্ৰহৰিৎ) কাৰ্ব’হাইড্ৰেট (গ্লুক’জ) + অক্সিজেন
৪. উদ্ভিদৰ অন্যান্য পৰিপুষ্টি প্ৰণালী
- পৰজীৱী উদ্ভিদ (Parasitic): আন জোপাহঁতৰ (পোষক) পৰা পোনপটীয়াকৈ সাজি থকা খাদ্য শুহি লয়। উদাহৰণ: স্বৰ্ণলতা (Cuscuta)।
- পতংগভোজী উদ্ভিদ (Insectivorous): নাইট্ৰ’জেনৰ অভাৱ পূৰণ কৰিবলৈ পতংগ ধৰি ভক্ষণ কৰা উদ্ভিদ। উদাহৰণ: কলচী উদ্ভিদ (Pitcher plant)।
- মৃতজীৱী উদ্ভিদ (Saprotrophic): মৃত আৰু পচি যোৱা পদাৰ্থৰ পৰা পুষ্টি গ্ৰহণ কৰা উদ্ভিদ। উদাহৰণ: ভেঁকুৰ, কাঠফুলা।
- সহজীৱিতা (Symbiosis): দুটা বেলেগ জীৱই একেলগে বাস কৰি আশ্ৰয় আৰু পৰিপোষক দ্ৰব্য ভগাই লোৱা সম্পৰ্ক। উদাহৰণ: লাইকেন (শেলাই আৰু ভেঁকুৰৰ সহাৱস্থান)।
৫. মাটিত পৰিপোষক দ্ৰব্যৰ পুনৰাস্যাাপন
- উদ্ভিদে অবিৰতভাৱে খনিজ পদাৰ্থ শুহি থকা বাবে মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পায়।
- মাটিত ৰাসায়নিক সাৰ আৰু জৈৱিক সাৰ প্ৰয়োগ কৰি নাইট্ৰ’জেন, ফছফৰাছ আৰু পটাছিয়াম পুনৰ ঘূৰাই অনা হয়।
- ৰাইজ’বিয়াম (Rhizobium) বেক্টেৰিয়া: মাহজাতীয় উদ্ভিদৰ শিপাত থাকে। এইবোৰে বায়ুমণ্ডলৰ গেছীয় নাইট্ৰ’জেনক উদ্ভিদৰ ব্যৱহাৰোপযোগী দ্ৰৱণীয় ৰূপলৈ পৰিৱৰ্তন কৰে।