100 PYQ : MCQ on Chemistry of various exams in Assamese

পশু চিকিৎসা প্ৰৱেশ পৰীক্ষা (Pre-Veterinary Test / Assam CEE / NEET / State CET / AIPVT)ৰ বিগত বৰ্ষৰ প্ৰশ্নৰ আৰ্হিত প্ৰস্তুত কৰা ৰসায়ন বিজ্ঞান (Chemistry) বিষয়ৰ ১০০ টা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ (ব্যাখ্যাসহ) তলত অসমীয়াত আগবঢ়োৱা হ’ল:

গোট ১: ভৌতিক ৰসায়ন – মৌলিক ধাৰণা, পৰমাণুৰ গঠন আৰু গেছীয় অৱস্থা (Physical Chemistry – I)

১. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: অসম CEE – Pre-Veterinary Stream]

স্বাভাৱিক উষ্ণতা আৰু চাপত (STP) যিকোনো গেছৰ ১ ম’লৰ আয়তন কিমান?

(A) ১১.২ লিটাৰ

(B) ২২.৪ লিটাৰ

(C) ৪৪.৮ লিটাৰ

(D) ১.০ লিটাৰ

উত্তৰ: (B) ২২.৪ লিটাৰ (22.4 L)

ব্যাখ্যা: এভোগাড্ৰ’ৰ নিয়ম অনুসৰি STP ত (0°C আৰু 1 atm) ১ ম’ল আদৰ্শ গেছে ২২.৪ লিটাৰ বা ২২,৪০০ ছেমি³ আয়তন অধিকাৰ কৰে।

২. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ৰাজস্থান PVT – Pre-Veterinary Test]

হাইড্ৰ’জেন পৰমাণুৰ বৰ্ণালীত কোনটো শ্ৰেণী দৃশ্যমান অঞ্চলত (Visible region) পৰে?

(A) লাইমেন শ্ৰেণী

(B) বাম্বাৰ শ্ৰেণী

(C) পাছেন শ্ৰেণী

(D) ব্ৰেকেট শ্ৰেণী

উত্তৰ: (B) বাম্বাৰ শ্ৰেণী (Balmer series)

ব্যাখ্যা: লাইমেন শ্ৰেণী অতিবেঙুনীয়া (UV) অঞ্চলত, বাম্বাৰ শ্ৰেণী দৃশ্যমান অঞ্চলত আৰু পাছেন-ব্ৰেকেট-ফুণ্ড শ্ৰেণী অৱলোহিত (Infrared) অঞ্চলত পৰে।

৩. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: কেৰেলা KEAM – BVSc Stream]

এটা কক্ষকৰ (Orbital) স্থানিক দিশ বা স্থিতি নিৰ্ণয় কৰা কোৱাণ্টাম সংখ্যাটো কি?

(A) মূখ্য কোৱাণ্টাম সংখ্যা (n)

(B) এজিমুথাল কোৱাণ্টাম সংখ্যা (l)

(C) চুম্বকীয় কোৱাণ্টাম সংখ্যা $(m_l)$

(D) স্পিন কোৱাণ্টাম সংখ্যা (s)

উত্তৰ: (C) চুম্বকীয় কোৱাণ্টাম সংখ্যা$(m_l)$

ব্যাখ্যা: n এ আকাৰ/শক্তি, l এ কক্ষকৰ আকৃতি আৰু m_l এ মহাকাশত কক্ষকটোৰ তিনিটা অক্ষত দিশ নিৰ্ণয় কৰে।

৪. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: বিহাৰ BCECE – Animal Husbandry]

d-কক্ষক এটাত সৰ্বাধিক কিমানটা ইলেক্ট্ৰন থাকিব পাৰে?

(A) ২ টা

(B) ৬ টা

(C) ১০ টা

(D) ১৪ টা

উত্তৰ: (C) ১০ টা

ব্যাখ্যা: d-উপশক্তিস্তৰত ৫ টা উপ-কক্ষক থাকে (m = -2, -1, 0, +1, +2); পলিৰ অপবৰ্জন নীতি মতে প্ৰতিটোত ২ টাকৈ মুঠ $৫ \times$২ = ১০ টা ইলেক্ট্ৰন সোমাব পাৰে।

৫. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পঞ্জাৱ PVT] গেছৰ ব্যাপনৰ হাৰ সম্পৰ্কে গ্ৰাহামৰ সূত্ৰটো (Graham’s Law) কি?

(A) $r \propto d$

(B) $r \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$

(C) $r \propto M^2$

(D) $r \propto \sqrt{M}$

উত্তৰ: (B) $r \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$

ব্যাখ্যা: নিৰ্দিষ্ট চাপ আৰু উষ্ণতাত গেছৰ ব্যাপনৰ হাৰ ইয়াৰ ঘনত্ব বা আণৱিক ভৰৰ বৰ্গমূলৰ ব্যস্তানুপাতিক।

৬. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ওড়িশা OUAT – Veterinary Entrance]

আদৰ্শ গেছ সমীকৰণ PV = nRT ত সাৰ্বজনীন গেছ ধ্ৰুৱক R ৰ মান SI এককত কিমান?

(A) $8.314\text{ J K}^{-1}\text{ mol}^{-1}$

(B) $0.0821\text{ L atm K}^{-1}\text{ mol}^{-1}$

(C) $1.987\text{ cal K}^{-1}\text{ mol}^{-1}$

(D) $8.314 \times 10^7\text{ erg K}^{-1}\text{ mol}^{-1}$

উত্তৰ: (A) $8.314\text{ J K}^{-1}\text{ mol}^{-1}$

ব্যাখ্যা: SI এককত কাৰ্য/শক্তিৰ একক জুল হোৱা বাবে$R = 8.314\text{ J}\cdot\text{K}^{-1}\cdot\text{mol}^{-1}।$

৭. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পশ্চিমবংগ EVETS]

$18\text{ g}$ পানীত $(\text{H}_2\text{O})$ থকা অণুৰ সংখ্যা কিমান?

(A) $6.022 \times 10^{23}$

(B) $3.011 \times 10^{23}$

(C) $1.204 \times 10^{24}$

(D) $6.022 \times 10^{22}$

উত্তৰ: (A) $6.022 \times 10^{23}$ (এভোগাড্ৰ’ সংখ্যা)

ব্যাখ্যা: পানীৰ আণৱিক ভৰ $18\text{ g/mol}$। গতিকে $18\text{ g}$ পানী মানে ১ ম’ল পানী, য’ত $N_A = 6.022 \times 10^{23}$ টা অণু থাকে।

৮. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: মধ্যপ্ৰদেশ PV&FT]

ভেন্দাৰ ৱাল সমীকৰণত $\left(P + \frac{a n^2}{V^2}\right)(V – nb) = nRT$ ধ্ৰুৱক ‘a’ এ কিহৰ জোখ দিয়ে?

(A) গেছৰ অণুৰ প্ৰকৃত আয়তন

(B) আন্তঃআণৱিক আকৰ্ষণ বল

(C) গেছৰ উষ্ণতা

(D) আণৱিক বেগ

উত্তৰ: (B) আন্তঃআণৱিক আকৰ্ষণ বল (Intermolecular attraction)

ব্যাখ্যা: ‘a’ এ আন্তঃআণৱিক আকৰ্ষণ বল আৰু ‘b’ এ গেছৰ অণুসমূহৰ কাৰ্যকৰী সহ-আয়তন (Co-volume) নিৰ্দেশ কৰে।

গোট ২: তাপগতিবিজ্ঞান, সাম্যাৱস্থা আৰু দ্ৰৱণ (Thermodynamics, Equilibrium & Solutions)

৯. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: অসম CEE / Pre-Vet]

এটা স্বতঃস্ফূৰ্ত (Spontaneous) প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে গিবছৰ মুক্ত শক্তি পৰিৱৰ্তনৰ$(\Delta G)$মান কি হ’ব লাগিব?

(A) $\Delta G > 0$ (ধনাত্মক)

(B) $\Delta G < 0$(ঋণাত্মক)

(C) $\Delta G = 0$

(D) $\Delta G = \Delta H$

উত্তৰ: (B) $\Delta G < 0$ (ঋণাত্মক)

ব্যাখ্যা: স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে ঘটিব পৰা সকলো ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে $\Delta G$ ঋণাত্মক হ’বই লাগিব; সাম্যাৱস্থাত $\Delta G = 0$ হয়।

১০. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: কেৰেলা KEAM]

বিশুদ্ধ পানীৰ $25^\circ\text{C}$উষ্ণতাত $\text{pH}$ ৰ মান কিমান?

(A) ০

(B) ৭

(C) ১৪

(D) ১

উত্তৰ: (B) ৭ (নিৰপেক্ষ)

ব্যাখ্যা: পানীৰ আয়নীয় গুণফল $K_w = 10^{-14}$। নিৰপেক্ষ পানীত$[\text{H}^+] = [\text{OH}^-] = 10^{-7}\text{ M},$সেয়ে \$text{pH} = -\log(10^{-7}) = 7।$

১১. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ৰাজস্থান PVT]

তেজৰ স্বাভাৱিক $\text{pH}$ মান কিমান আৰু ইয়াক সুস্থিৰ ৰখা মুখ্য বাফাৰ কি?

(A) \$text{pH} \approx 7.4,$কাৰ্বনিক এচিড-বাইকাৰ্বনেট বাফাৰ $(\text{H}_2\text{CO}_3 / \text{HCO}_3^-)$

(B) $\text{pH} \approx 6.0$, ফছফেট বাফাৰ

(C)$\text{pH} \approx 8.5,$এচিটেট বাফাৰ

(D)$\text{pH} \approx 2.0,$পেপচিন বাফাৰ

উত্তৰ: (A) $\text{pH} \approx 7.4,$কাৰ্বনিক এচিড-বাইকাৰ্বনেট বাফাৰ $(\text{H}_2\text{CO}_3 / \text{HCO}_3^-)$

ব্যাখ্যা: স্তন্যপায়ীৰ তেজৰ স্বাভাৱিক $\text{pH}$ মাত্ৰা ৭.৩৫ – ৭.৪৫; এই মাত্ৰা বাইকাৰ্বনেট বাফাৰ প্ৰণালীয়ে ৰক্ষা কৰে।

১২. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: বিহাৰ BCECE]

লা-শ্বেটেলিয়াৰ নীতি (Le Chatelier’s Principle) অনুসৰি তাপবৰ্জী বিক্ৰিয়াত (Exothermic reaction) উষ্ণতা বৃদ্ধি কৰিলে সাম্যাৱস্থা কোনফালে গতি কৰিব?

(A) সম্মুখৰ ফালে

(B) পিছৰ ফালে / বিপৰীতমুখী

(C) অপৰিৱৰ্তিত থাকিব

(D) বিক্ৰিয়া বন্ধ হ’ব

উত্তৰ: (B) পিছৰ ফালে / বিপৰীতমুখী (Backward direction)

ব্যাখ্যা: যিহেতু তাপবৰ্জী বিক্ৰিয়াত তাপ উৎপন্ন হয়, অতিৰিক্ত তাপ দিলে ব্যৱস্থাই তাপ শোষণ কৰিবলৈ বিপৰীতমুখী (Endothermic) দিশলৈ গতি কৰে।

১৩. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পঞ্জাৱ PVT]

১০০০ গ্ৰাম (১ কেজি) দ্ৰাৱকত দ্ৰৱীভূত হৈ থকা দ্ৰাব্যৰ ম’ল সংখ্যাকে কি বোলে?

(A) ম’লাৰিটি (Molarity)

(B) ম’লালিটি (Molality)

(C) নৰ্মালিটি

(D) ম’ল ভগ্নাংশ

উত্তৰ: (B) ম’লালিটি (Molality)

ব্যাখ্যা: ম’লালিটি (m) ভৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, সেয়ে ই উষ্ণতা পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে সলনি নহয়।

১৪. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ওড়িশা OUAT]

তলৰ কোনটো সংখ্যাগত ধৰ্ম (Colligative property) নহয়?

(A) অভিস্ৰৱণ চাপ (Osmotic pressure)

(B) বাষ্পচাপৰ আপেক্ষিক অৱনমন

(C) স্ফুটনাংকৰ উন্নয়ন

(D) প্ৰতিসৰণাংক (Refractive index)

উত্তৰ: (D) প্ৰতিসৰণাংক (Refractive index)

ব্যাখ্যা: সংখ্যাগত ধৰ্ম কেৱল দ্ৰাব্যৰ কণাৰ সংখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে (যেনে $\pi, \Delta T_b, \Delta T_f, \Delta P/P^\circ),$প্ৰতিসৰণাংক পদাৰ্থৰ প্ৰকৃতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

১৫. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পশ্চিমবংগ EVETS]

পানীত সাধাৰণ নিমখ $(\text{NaCl})$ মিহলালে পানীৰ স্ফুটনাংক আৰু হিমাংকৰ কি পৰিৱৰ্তন হ’ব?

(A) দুয়োটা বাঢ়িব

(B) স্ফুটনাংক বাঢ়িব আৰু হিমাংক কমিব

(C) দুয়োটা কমিব

(D) কোনো পৰিৱৰ্তন নহয়

উত্তৰ: (B) স্ফুটনাংক বাঢ়িব আৰু হিমাংক কমিব

ব্যাখ্যা: অনুদ্বায়ী দ্ৰাব্য যোগ কৰিলে স্ফুটনাংক বৃদ্ধি পায়$(\Delta T_b)$আৰু হিমাংক অৱনমিত হয় (\Delta T_f)।

১৬. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: মধ্যপ্ৰদেশ PV&FT]

সংপৃক্ত দ্ৰৱণত অল্পদ্ৰৱণীয় লৱণ$\text{AgCl}$ ৰ বাবে দ্ৰৱণীয়তা গুণফল $(K_{sp})$ আৰু দ্ৰৱণীয়তা (S) ৰ সম্পৰ্ক কি?

(A) $K_{sp} = S^2$

(B) $K_{sp} = 4S^3$

(C) $K_{sp} = 27S^4$

(D) $K_{sp} = S$

উত্তৰ: (A) $K_{sp} = S^2$

ব্যাখ্যা: $\text{AgCl(s)} \rightleftharpoons \text{Ag}^+ + \text{Cl}^-$। সেয়ে $K_{sp} = [\text{Ag}^+][\text{Cl}^-] = S \cdot S = S^2$।

গোট ৩: বিদ্যুৎ-ৰসায়ন, গতিবিজ্ঞান আৰু পৃষ্ঠৰসায়ন (Electrochemistry, Kinetics & Surface Chemistry)

১৭. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: অসম CEE / Pre-Vet]

ফাৰাডেৰ বিদ্যুৎ বিশ্লেষণৰ প্ৰথম সূত্ৰ মতে ইলেক্ট্ৰ’ডত জমা হোৱা পদাৰ্থৰ ভৰ (W) কিহৰ সমানুপাতিক?

(A) প্ৰৱাহিত বিদ্যুৎ আধান (Q )

(B) বিভৱভেদ (V)

(C) ৰোধ (R)

(D) উষ্ণতা

উত্তৰ: (A) প্ৰৱাহিত বিদ্যুৎ আধান (Q = It)

ব্যাখ্যা: $W = Z \cdot Q = Z \cdot I \cdot t,$য’ত Z হৈছে বিদ্যুৎ-ৰাসায়নিক সমতুল্য (Electrochemical equivalent)।

১৮. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: কেৰেলা KEAM]

প্ৰথম ক্ৰমৰ বিক্ৰিয়াৰ (First-order reaction) অৰ্ধায়ু কাল $(t_{1/2})$কিহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?

(A) প্ৰাৰম্ভিক গাঢ়তাৰ ওপৰত

(B) কেৱল বেগ ধ্ৰুৱক k ৰ ওপৰত

(C) চাপৰ ওপৰত

(D) পাত্ৰৰ আকাৰৰ ওপৰত

উত্তৰ: (B) কেৱল বেগ ধ্ৰুৱক k ৰ ওপৰত$(t_{1/2} = \frac{0.693}{k})$

ব্যাখ্যা: প্ৰথম ক্ৰমৰ বিক্ৰিয়াৰ অৰ্ধায়ু বিক্ৰিয়কৰ প্ৰাৰম্ভিক গাঢ়তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে।

১৯. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ৰাজস্থান PVT]

গেভাৰ্নিক কোষত (Galvanic cell) এন’ডত (Anode) কি প্ৰক্ৰিয়া ঘটে?

(A) জাৰণ (Oxidation)

(B) বিজাণ (Reduction)

(C) জলযোজন

(D) কোনো বিক্ৰিয়া নহয়

উত্তৰ: (A) জাৰণ (Oxidation)

ব্যাখ্যা: বিদ্যুৎ-ৰাসায়নিক কোষত “AN OX” নিয়ম অনুসৰি এন’ডত সদায় জাৰণ (ইলেক্ট্ৰন ত্যাগ) আৰু কেথ’ডত বিজাণ ঘটে।

২০. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: বিহাৰ BCECE]

আৰ্হেনিয়াছৰ সমীকৰণ $k = A e^{-E_a / RT}$ ত$E_a$ এ কিহক সূচায়?

(A) সক্ৰিয়ন শক্তি (Activation Energy)

(B) মুক্ত শক্তি

(C) এনথালপি

(D) দহন শক্তি

উত্তৰ: (A) সক্ৰিয়ন শক্তি (Activation Energy)

ব্যাখ্যা: E_a হৈছে বিক্ৰিয়ক অণুসমূহে সংঘৰ্ষৰ দ্বাৰা বিক্ৰিয়াজাত পদাৰ্থলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ প্ৰয়োজন হোৱা ন্যূনতম অতিৰিক্ত শক্তি।

২১. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পঞ্জাৱ PVT]

দুধ বা গাখীৰ হৈছে কি ধৰণৰ কলয়ডীয় দ্ৰৱণ (Colloid)?

(A) পানীত তেলৰ ইমালচন

(B) তেলত পানীৰ ইমালচন

(C) কঠিন চল

(D) জেল

উত্তৰ: (A) পানীত তেলৰ ইমালচন (Oil in Water emulsion)

ব্যাখ্যা: গাখীৰত তৰল চৰ্বিৰ কণাবোৰ (তেল) পানীৰ মাধ্যমত সমভাৱে সিঁচৰতি হৈ থাকে, যাক কেচিন প্ৰটিনে স্থায়ী কৰি ৰাখে।

২২. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ওড়িশা OUAT]

কলয়ডীয় কণাৰ দ্বাৰা পোহৰৰ ৰশ্মি বিক্ষেপিত হৈ পোহৰৰ পথ দৃশ্যমান হোৱা পৰিঘটনাক কি বোলে?

(A) ব্ৰাউনীয় গতি

(B) টিন্ডেল প্ৰভাৱ

(C) বিদ্যুৎ-কণাসঞ্চাৰণ

(D) স্কন্দন

উত্তৰ: (B) টিন্ডেল প্ৰভাৱ (Tyndall Effect)

ব্যাখ্যা: কলয়ডীয় কণাৰ আকাৰ পোহৰৰ তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ সমান হোৱা বাবে ইহঁতে পোহৰ বিক্ষেপিত কৰে।

২৩. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পশ্চিমবংগ EVETS]

১ ম’ল$\text{Al}^{3+}$ক এলুমিনিয়ামলৈ $(\text{Al})$ বিজাৰিত কৰিবলৈ কিমান বিদ্যুৎ আধানৰ প্ৰয়োজন?

(A) ১ ফাৰাডে $(1\text{ F})$

(B) ৩ ফাৰাডে $(3\text{ F})$

(C) ২ ফাৰাডে

(D) ৯৬,৫০০ কুলম্ব

উত্তৰ: (B) ৩ ফাৰাডে$(3\text{ F})$

ব্যাখ্যা: $\text{Al}^{3+} + 3e^- \to \text{Al}।$ ১ ম’ল এলুমিনিয়াম পাবলৈ ৩ ম’ল ইলেক্ট্ৰন বা $3\text{ F} (3 \times 96500\text{ C})$ আধান লাগিব।

২৪. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: মধ্যপ্ৰদেশ PV&FT]

উৎসেচক অনুঘটকৰ (Enzyme catalyst) প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি?

(A) ইহঁত অজৈৱিক যৌগ

(B) ইহঁত অতিমাত্ৰা নিৰ্দিষ্ট আৰু প্ৰটিনেৰে গঠিত

(C) উষ্ণতা বঢ়ালে কাৰ্যক্ষমতা সদায় বাঢ়ে

(D) সকলো বিক্ৰিয়াতে একেই কাম কৰে

উত্তৰ: (B) ইহঁত অতিমাত্ৰা নিৰ্দিষ্ট আৰু প্ৰটিনেৰে গঠিত (Highly specific globular proteins)

ব্যাখ্যা: এনজাইমবোৰ জৈৱ-অনুঘটক যিয়ে শৰীৰৰ স্বাভাৱিক উষ্ণতা আৰু নিৰ্দিষ্ট pH ত কাৰ্য কৰে (Lock & Key mechanism)।

গোট ৪: অজৈৱ ৰসায়ন – পৰ্যাবৃত্ত তালিকা আৰু ৰাসায়নিক বান্ধনি (Inorganic – Periodic Table & Chemical Bonding)

২৫. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: অসম CEE / Pre-Vet]

পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ কোনটো মৌলৰ ইলেক্ট্ৰন আসক্তি (Electron Affinity / Electron gain enthalpy) সৰ্বাধিক ঋণাত্মক?

(A) ফ্লুৰিন $(\text{F})$

(B) ক্ল’ৰিন $(\text{Cl})$

(C) ব্ৰমিন $(\text{Br})$

(D) অক্সিজেন $(\text{O})$

উত্তৰ: (B) ক্ল’ৰিন $(\text{Cl})$

ব্যাখ্যা: ফ্লুৰিনৰ আকাৰ অতি ক্ষুদ্ৰ হোৱা বাবে 2p-কক্ষকত ইলেক্ট্ৰনীয় বিকৰ্ষণ বেছি হয়, যাৰ ফলত ক্ল’ৰিনৰ ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ এনথালপি ফ্লুৰিনতকৈ অধিক ঋণাত্মক হয়।

২৬. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: কেৰেলা KEAM]

পানীৰ অণুৰ$(\text{H}_2\text{O})$ জ্যামিতিক আকৃতি আৰু কেন্দ্ৰীয় অক্সিজেনৰ সংকৰণ (Hybridization) কি?

(A) ৰৈখিক, sp

(B) কূণিক বা V-আকৃতিৰ, $sp^3$

(C) ত্ৰিকোণীয় সমতলীয়,$sp^2$

(D) চতুস্তলকীয়, $sp^3$

উত্তৰ: (B) কূণিক বা V-আকৃতিৰ, $sp^3 (Bent / V-shaped, sp^3)$

ব্যাখ্যা: অক্সিজেনত দুযোৰ বান্ধনি ইলেক্ট্ৰন আৰু দুযোৰ নিঃসংগ ইলেক্ট্ৰন যুগ্ম (Lone pair) থকা বাবে বিকৰ্ষণৰ ফলত কোণ $104.5^\circ$ হয় আৰু আকৃতি বেঁকা বা V-আকৃতিৰ হয়।

২৭. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ৰাজস্থান PVT]

আণৱিক কক্ষক তত্ত্ব (MOT) মতে অক্সিজেন অণু$(\text{O}_2)$কি ধৰণৰ চুম্বকীয় পদাৰ্থ?

(A) প্ৰতিচুম্বকীয় (Diamagnetic)

(B) অনুচুম্বকীয় (Paramagnetic)

(C) ফেৰ’চুম্বকীয়

(D) অচুম্বকীয়

উত্তৰ: (B) অনুচুম্বকীয় (Paramagnetic)

ব্যাখ্যা:$\text{O}_2$ অণুৰ $\pi^* 2p_x$আৰু$\pi^* 2p_y$এণ্টি-বণ্ডিং আণৱিক কক্ষকত দুটা অযুগ্ম ইলেক্ট্ৰন থাকে, সেয়ে ই অনুচুম্বকীয়।

২৮. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: বিহাৰ BCECE]

তলৰ কোনটো অণুৰ দ্বিপোল ভ্ৰামক (Dipole moment, \mu) শূণ্য?

(A)$\text{NH}_3$

(B) $\text{H}_2\text{O}$

(C) $\text{BF}_3 বা \text{CO}_2$

(D) $\text{HCl}$

উত্তৰ: (C) $\text{BF}_3 বা \text{CO}_2$

ব্যাখ্যা: $\text{BF}_3$ত্ৰিকোণীয় সমতলীয় আৰু $\text{CO}_2$ ৰৈখিক হোৱা বাবে বান্ধনি ভ্ৰামকবোৰে পৰস্পৰে পৰস্পৰক সম্পূৰ্ণৰূপে নাকচ কৰে$(\mu = 0)।$

২৯. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পঞ্জাৱ PVT]

পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ এটা পৰ্যায়ত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ গ’লে পৰমাণুৰ ব্যাসাৰ্ধ সাধাৰণতে কি হয়?

(A) বৃদ্ধি পায়

(B) হ্ৰাস পায়

(C) একেই থাকে

(D) অনিয়মীয়া হয়

উত্তৰ: (B) হ্ৰাস পায় (Decreases)

ব্যাখ্যা: একেটা কক্ষতে ইলেক্ট্ৰন যোগ হোৱাৰ ফলত কাৰ্যকৰী নিউক্লীয় আধান $(Z_{\text{eff}})$ বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত কক্ষবোৰ কেন্দ্ৰৰ কাষ চাপি আহে।

৩০. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ওড়িশা OUAT]

কোনটো হাইড্ৰ’জেন বান্ধনি আটাইতকৈ শক্তিশালী?

(A) $\text{F}-\text{H}\cdots\text{F}$

(B) $\text{O}-\text{H}\cdots\text{O}$

(C) $\text{N}-\text{H}\cdots\text{N}$

(D) $\text{C}-\text{H}\cdots\text{F}$

উত্তৰ: (A) $\text{F}-\text{H}\cdots\text{F}$

ব্যাখ্যা: ফ্লুৰিন আটাইতকৈ বেছি বিদ্যুৎ-ঋণাত্মক মৌল হোৱা বাবে ইয়াৰ দ্বাৰা গঠিত হাইড্ৰ’জেন বান্ধনি সৰ্বাধিক শক্তিশালী হয়।

৩১. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পশ্চিমবংগ EVETS]

অষ্টক নিয়মৰ (Octet Rule) ব্যতিক্ৰম হিচাপে সম্প্ৰসাৰিত অষ্টক (Expanded octet) থকা যৌগটো কি?

(A) $\text{CH}_4$

(B) $\text{SF}_6 বা \text{PCl}_5$

(C) $\text{H}_2\text{O}$

(D) $\text{NH}_3$

উত্তৰ: (B) $\text{SF}_6 বা \text{PCl}_5$

ব্যাখ্যা: $\text{SF}_6$ত চালফাৰৰ চাৰিওফালে ১২ টা আৰু $\text{PCl}_5$ত ফছফৰাছৰ চাৰিওফালে ১০ টা যোজক ইলেক্ট্ৰন থাকে (d-কক্ষক ব্যৱহাৰৰ বাবে)।

৩২. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: মধ্যপ্ৰদেশ PV&FT]

নাইট্ৰ’জেন অণুত $(\text{N}_2)$বান্ধনি ক্ৰম (Bond Order) কিমান?

(A) ১

(B) ২

(C) ৩

(D) ০

উত্তৰ: (C) ৩

ব্যাখ্যা: $\text{N}_2$ অণুত দুটা পৰমাণুৰ মাজত ত্ৰি-বান্ধনি$(\text{N}\equiv\text{N})$থাকে; $\text{Bond Order} = \frac{N_b – N_a}{2} = \frac{10 – 4}{2} = 3।$

গোট ৫: অজৈৱ ৰসায়ন – s, p, d, f-ব্লক আৰু জটিল যৌগ (s, p, d, f-Block & Coordination Chemistry)

৩৩. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: অসম CEE / Pre-Vet]

প্লাষ্টাৰ অৱ পেৰিছৰ (Plaster of Paris) সঠিক ৰাসায়নিক সংকেত কি?

(A) $\text{CaSO}_4 \cdot 2\text{H}_2\text{O}$

(B) $\text{CaSO}_4 \cdot \frac{1}{2}\text{H}_2\text{O}$

(C) $\text{MgSO}_4 \cdot 7\text{H}_2\text{O}$

(D) $\text{CaCO}_3$

উত্তৰ: (B) $\text{CaSO}_4 \cdot \frac{1}{2}\text{H}_2\text{O}$ (কেলচিয়াম চালফেট হেমিহাইড্ৰেট)

ব্যাখ্যা: জিপচামাক ৩৯৩ K উষ্ণতাত উত্তপ্ত কৰিলে প্লাষ্টাৰ অৱ পেৰিছ পোৱা যায়। (A হৈছে জিপচাম)।

৩৪. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: কেৰেলা KEAM]

হিম’গ্লবিনৰ কেন্দ্ৰত থকা জটিল যৌগটোৰ মুখ্য ধাতৱ আয়নটো কি?

(A) $\text{Mg}^{2+}$

(B) $\text{Fe}^{2+}$

(C) $\text{Cu}^{2+}$

(D) $\text{Co}^{3+}$

উত্তৰ: (B)$\text{Fe}^{2+}$ (লোহিত আইৰন)

ব্যাখ্যা: হিম’গ্লবিন হৈছে আইৰনৰ$(\text{Fe}^{2+})$ এটা পৰফাইৰিন জটিল যৌগ (ক্ল’ৰ’ফিলত মেগনেছিয়াম আৰু ভিটামিন $\text{B}_{12}$ ত ক’বাল্ট থাকে)।

৩৫. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ৰাজস্থান PVT]

সংক্ৰমণশীল ধাতুসমূহৰ (Transition metals) যৌগবোৰ ৰঙীন হোৱাৰ মূল কাৰণ কি?

(A) s-p সংক্ৰমণ

(B) d-d ইলেক্ট্ৰনীয় সংক্ৰমণ (d-d transition)

(C) উচ্চ গলনাংক

(D) পৰমাণুৰ আকাৰ

উত্তৰ: (B) d-d ইলেক্ট্ৰনীয় সংক্ৰমণ (d-d transition)

ব্যাখ্যা: লিগেণ্ডৰ উপস্থিতিত d-কক্ষক দুভাগত বিভক্ত হয় আৰু অপূৰ্ণ d-কক্ষকত থকা ইলেক্ট্ৰনে দৃশ্যমান পোহৰ শোষণ কৰি তলৰ স্তৰৰ পৰা ওপৰৰ স্তৰলৈ জঁপিয়ায়।

৩৬. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: বিহাৰ BCECE]

তলৰ কোনটো লিগেণ্ড এটা চিলেটিং লিগেণ্ড (Chelating ligand)?

(A) $\text{Cl}^-$

(B) $\text{CN}^-$

(C) EDTA

(D) $\text{NH}_3$

উত্তৰ: (C) EDTA বা অক্সালেট ($\text{C}_2\text{O}_4^{2-})$

ব্যাখ্যা: EDTA হৈছে এটা বহুযোজী (Hexadentate) লিগেণ্ড, যিয়ে কেন্দ্ৰীয় ধাতুৰ সৈতে আঙুঠিৰ দৰে সুৰক্ষিত চিলিয়েট ৰিং গঠন কৰে।

৩৭. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পঞ্জাৱ PVT]

লেড ষ্ট’ৰেজ বেটাৰীত (Lead-acid battery) বিদ্যুৎ অপঘটা হিচাপে কি এচিড ব্যৱহাৰ কৰা হয়?

(A) গাঢ় $\text{HCl}$

(B) ছালফিউৰিক এচিড

(C) $\text{HNO}_3$

(D) এচেটিক এচিড

উত্তৰ: (B) প্ৰায় ৩৮% ছালফিউৰিক এচিড $(\text{H}_2\text{SO}_4)$

ব্যাখ্যা: বেটাৰীটোত লেড এন’ড আৰু$\text{PbO}_2$কেথ’ড হিচাপে কাম কৰে আৰু পাতল ছালফিউৰিক এচিডে আয়ন পৰিবহণ কৰে।

৩৮. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ওড়িশা OUAT]

হাচি সৃষ্টিকাৰী বা হাঁহি উঠা গেছ (Laughing gas) বুলি কাক জনা যায়?

(A) নাইট্ৰিক অক্সাইড $(\text{NO})$

(B) নাইট্ৰাছ অক্সাইড$(\text{N}_2\text{O})$

(C) নাইট্ৰ’জেন ডাই-অক্সাইড (\text{NO}_2)

(D) কাৰ্বন মন’ক্সাইড

উত্তৰ: (B) নাইট্ৰাছ অক্সাইড $(\text{N}_2\text{O})$

ব্যাখ্যা: ডাইনাইট্ৰ’জেন মন’ক্সাইড বা \text{N}_2\text{O} উশাহত ল’লে মৃদু উত্তেজনা আৰু হাঁহিৰ সৃষ্টি হয়; ইয়াক সংজ্ঞাহাৰক হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

৩৯. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পশ্চিমবংগ EVETS]

লেন্থানাইড সংকোচনৰ (Lanthanoid contraction) প্ৰধান কাৰণ কি?

(A) 4f ইলেক্ট্ৰনৰ দুৰ্বল আৱৰণী প্ৰভাৱ (Imperfect shielding of 4f electrons)

(B) নিউক্লীয় আধান হ্ৰাস

(C) ব্যাসাৰ্ধ বৃদ্ধি

(D) চুম্বকীয় ধৰ্ম

উত্তৰ: (A) 4f ইলেক্ট্ৰনৰ দুৰ্বল আৱৰণী প্ৰভাৱ (Imperfect shielding of 4f electrons)

ব্যাখ্যা: 4f-কক্ষকৰ বিকৃত আকৃতিৰ বাবে আৱৰণী প্ৰভাৱ অতি কম হয়, ফলত বাহিৰৰ ইলেক্ট্ৰনবোৰক নিউক্লিয়াছে তীব্ৰভাৱে টানি ধৰি আকাৰ সংকুচিত কৰে।

৪০. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: মধ্যপ্ৰদেশ PV&FT]

পানীৰ স্থায়ী কঠিনতা (Permanent hardness) দূৰ কৰিবলৈ কি ৰাসায়নিক পদাৰ্থ যোগ কৰা হয়?

(A) কেলচিয়াম কাৰ্বনেট

(B) ৱাছিং চ’ডা

(C) নিমখ

(D) চূণশিল

উত্তৰ: (B) ৱاছিং চ’ডা $(\text{Na}_2\text{CO}_3 \cdot 10\text{H}_2\text{O})$

ব্যাখ্যা: ৱাছিং চ’ডাই পানীত থকা দ্ৰৱীভূত $\text{CaCl}_2$আৰু $\text{MgSO}_4$ক অদ্ৰৱণীয় কাৰ্বনেট হিচাপে অধঃক্ষিপ্ত কৰে।

গোট ৬: জৈৱ ৰসায়ন – হাইড্ৰ’কাৰ্বন আৰু সাধাৰণ জৈৱ নীতি (Organic – Hydrocarbons & General Principles)

৪১. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: অসম CEE / Pre-Vet]

বেনজিনৰ কাৰ্বন পৰমাণুসমূহৰ সংকৰণ (Hybridization) কি?

(A) sp

(B) $sp^2$

(C) $sp^3$

(D) $dsp^2$

উত্তৰ: (B) $sp^2$

ব্যাখ্যা: বেনজিনৰ $(\text{C}_6\text{H}_6)$ প্ৰতিটো কাৰ্বনে তিনিটাকৈ $\sigma-$বান্ধনি আৰু সমতলীয় অসংকৰিত p-কক্ষকেৰে$\pi-$ইলেক্ট্ৰন মেঘ গঠন কৰে।

৪২. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: কেৰেলা KEAM]

মাৰ্কনিকভৰ নিয়ম (Markovnikov’s Rule) কোন ধৰণৰ বিক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য?

(A) প্ৰতিস্থাপন বিক্ৰিয়া

(B) অসমমিত এলকিনত হাইড্ৰ’জেন হেলাইডৰ যোজন বিক্ৰিয়া

(C) অপসাৰণ বিক্ৰিয়া

(D) পুনৰ্বিন্যাস বিক্ৰিয়া

উত্তৰ: (B) অসমমিত এলকিনত হাইড্ৰ’জেন হেলাইডৰ যোজন বিক্ৰিয়া (Electrophilic Addition)

ব্যাখ্যা: অসমমিত এলকিনৰ লগত $\text{HBr}$যোজিত হ’লে ঋণাত্মক অংশটো $(-\text{Br})$ কম হাইড্ৰ’জেন থকা কাৰ্বনত সংলগ্ন হয়।

৪৩. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ৰাজস্থান PVT]

আলোক সক্ৰিয়তা (Optical activity) দেখুৱাবলৈ যৌগ এটাত কি বৈশিষ্ট্য থকাটো অপৰিহাৰ্য?

(A) ত্ৰি-বান্ধনি

(B) কাইৰেল বা অসমমিত কাৰ্বন পৰমাণু

(C) দ্বৈত বান্ধনি

(D) বলয় গঠন

উত্তৰ: (B) কাইৰেল বা অসমমিত কাৰ্বন পৰমাণু (Chiral / Asymmetric carbon)

ব্যাখ্যা: যিটো কাৰ্বনৰ চাৰিওফালে চাৰিটা বেলেগ বেলেগ মূলক বা পৰমাণু থাকে, সি সমতল সমাৱৰ্তিত পোহৰৰ তল ঘূৰাব পাৰে।

৪৪. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: বিহাৰ BCECE]

তলৰ কোনটো ইলেক্ট্ৰফিল বা ইলেক্ট্ৰন-আকৰ্ষী বিকাৰক (Electrophile)?

(A) $\text{NH}_3$

(B) $\text{H}_2\text{O}$

(C) $\text{AlCl}_3$ বা$\text{NO}_2^+$

(D) $\text{OH}^-$

উত্তৰ: (C) $\text{AlCl}_3$

ব্যাখ্যা: $\text{AlCl}_3$ হৈছে অষ্টক অপূৰ্ণ লুইচ এচিড আৰু$\text{NO}_2^+$ধনাত্মক আধানযুক্ত, সেয়ে ইহঁতে ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ কৰিব বিচাৰে।

৪৫. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পঞ্জাৱ PVT]

ফল পকোৱা আৰু ৱেল্ডিং কাৰ্যত ব্যৱহৃত এচিটিলিন গেছৰ IUPAC নাম কি?

(A) ইথেন

(B) ইথিন

(C) ইথাইন

(D) প্ৰপাইন

উত্তৰ: (C) ইথাইন (Ethyne)

ব্যাখ্যা: এচিটিলিনৰ সংকেত $\text{HC}\equiv\text{CH}$, যাৰ IUPAC নাম ইথাইন।

৪৬. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: ওড়িশা OUAT]

এলিফেটিক হাইড্ৰ’কাৰ্বনত মুক্ত মূলকৰ (Free radical) সুস্থিৰতাৰ সঠিক ক্ৰমটো কি?

(A) $3^\circ > 2^\circ > 1^\circ > \dot{\text{C}}\text{H}_3$

(B) $1^\circ > 2^\circ > 3^\circ$

(C) $\dot{\text{C}}\text{H}_3 > 1^\circ > 2^\circ$

(D) $2^\circ > 3^\circ > 1^\circ$

উত্তৰ: (A) $3^\circ > 2^\circ > 1^\circ > \dot{\text{C}}\text{H}_3$

ব্যাখ্যা: হাইপাৰকনজুগেচন (Hyperconjugation) আৰু ইনডাক্টিভ প্ৰভাৱৰ বাবে তৃতীয়ক (3^\circ) মুক্ত মূলক আটাইতকৈ বেছি সুস্থিৰ।

৪৭. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: পশ্চিমবংগ EVETS]

হেকেলৰ নিয়ম (Hückel’s Rule) মতে এৰ’মেটিক যৌগ হ’বলৈ হলে সমতলীয় বলয়ত কেইটা সঞ্চাৰণশীল $\pi-$ইলেক্ট্ৰন থাকিব লাগিব?

(A) 4n

(B) (4n + 2)\pi ইলেক্ট্ৰন (য’ত n = 0, 1, 2…)

(C) 2n

(D) (2n + 4)

উত্তৰ: (B) $(4n + 2)\pi$ ইলেক্ট্ৰন (য’ত n = 0, 1, 2…)

ব্যাখ্যা: বেনজিনত n=1 হ’লে ৬ টা \pi-ইলেক্ট্ৰন থাকে, যিয়ে হেকেলৰ নিয়ম মানি চলে।

৪৮. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: মধ্যপ্ৰদেশ PV&FT]

মিথেন গেছক প্ৰাকৃতিকভাৱে ক’ত পোৱা যায় বাবে ইয়াক “মাৰ্ছ গেছ” (Marsh gas) বোলা হয়?

(A) কয়লা খনি আৰু জলাহভূমিৰ গেলা পচনত (Wetlands & swamps)

(B) বায়ুমণ্ডলৰ ওপৰত

(C) আগ্নেয়গিৰিত

(D) সাগৰৰ পানীত

উত্তৰ: (A) কয়লা খনি আৰু জলাহভূমিৰ গেলা পচনত (Wetlands & swamps)

ব্যাখ্যা: মিথেন’জেনিক বেক্টেৰিয়াই জলাশয়ৰ উদ্ভিদ পচাই মিথেন $(\text{CH}_4)$উৎপন্ন কৰে।

গোট ৭: কাৰ্যকৰী মূলকযুক্ত জৈৱ যৌগ – এলক’হল, এলডিহাইড আৰু এচিড (Functional Group Organic Chemistry)

৪৯. [পৰীক্ষা ব’ৰ্ড: অসম CEE / Pre-Vet]

প্ৰাথমিক, দ্বিতীয়ক আৰু তৃতীয়ক এলক’হল চিনাক্ত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পৰীক্ষাটো কি?

(A) টলেন্স পৰীক্ষা

(B) লিউকাছ পৰীক্ষা

(C) ফেহলিং পৰীক্ষা

(D) বায়উৰেট পৰীক্ষা

উত্তৰ: (B) লিউকাছ পৰীক্ষা (Lucas Test)

ব্যাখ্যা: অনাৰ্দ্ৰ $\text{ZnCl}_2$আৰু গাঢ় $\text{HCl}$ ৰ মিশ্ৰণে তৃতীয়ক এলক’হলৰ সৈতে লগে লগে ঘোলা অৱস্থা (Turbidity) আনে, দ্বিতীয়কে ৫ মিনিট পিছত আৰু প্ৰাথমিকে সাধাৰণ উষ্ণতাত বিক্ৰিয়া নকৰে।