শ্ৰেণী ১২ জীৱবিজ্ঞানৰ “বংশগতিৰ আণৱিক ভিত্তি” (Molecular Basis of Inheritance) অধ্যায়টোৰ পৰা বোৰ্ড পৰীক্ষা (AHSEC/CBSE) আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ (NEET) বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ 30 টা বহু বিকল্পীয় প্ৰশ্ন (MCQs) তলত দিয়া হ’ল:
১. তলৰ কোনটো নাইট্ৰ’জেন ক্ষাৰ (Nitrogenous base) কেৱল RNA-তহে পোৱা যায়, DNA-ত পোৱা নাযায়?
(A) থাইমিন (Thymine)
(B) এডেনিন (Adenine)
(C) ইউৰেচিল (Uracil)
(D) চাইট’চিন (Cytosine)
শুদ্ধ উত্তৰ: (C) ইউৰেচিল (Uracil)
২. যদি এটা ডাবল ষ্ট্ৰেণ্ডযুক্ত DNA অণুত ২০% চাইট’চিন (Cytosine) থাকে, তেন্তে তাত এডেনিন (Adenine)-ৰ শতকৰা পৰিমাণ কিমান হ’ব?
(A) ২০%
(B) ৩০%
(C) ৪০%
(D) ৬০%
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ৩০%
৩. কোনজন বিজ্ঞানীৰ পৰীক্ষাই নিসন্দেহে প্ৰমাণ কৰিছিল যে DNA-ই হৈছে প্ৰকৃত আনুবংশিক পদাৰ্থ?
(A) ফ্ৰেডৰিক গ্ৰিফিথ (Griffith)
(B) এভেৰী, মেক্লিয়ড আৰু মেককাৰ্টী
(C) হাৰ্শ্বি আৰু চেচ (Hershey & Chase)
(D) মেচেলছন আৰু ষ্টাল
শুদ্ধ উত্তৰ: (C) হাৰ্শ্বি আৰু চেচ (Hershey & Chase)
৪. DNA-ৰ পৰা mRNA তৈয়াৰ হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বুলি কোৱা হয়?
(A) প্ৰতিলিপিকৰণ (Replication)
(B) অনুলিপিকৰণ বা ট্ৰান্সক্ৰিপচন (Transcription)
(C) অনুবাদ বা ট্ৰান্সলেচন (Translation)
(D) ৰূপান্তৰকৰণ (Transformation)
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) অনুলিপিকৰণ বা ট্ৰান্সক্ৰিপচন (Transcription)
৫. ওকাজাকী খণ্ডসমূহ (Okazaki fragments) কোনটো ষ্ট্ৰেণ্ডত গঠিত হয়?
(A) লিডিং ষ্ট্ৰেণ্ড (Leading strand)
(B) লেগিং ষ্ট্ৰেণ্ড (Lagging strand)
(C) টেমপ্লেট ষ্ট্ৰেণ্ড (Template strand)
(D) ক’ডিং ষ্ট্ৰেণ্ড (Coding strand)
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) লেগিং ষ্ট্ৰেণ্ড (Lagging strand)
৬. আনুবংশিক সংকেত বা জেণেটিক ক’ডৰ “প্ৰাৰম্ভিক ক’ডন” (Initiator Codon) কোনটো?
(A) AUG
(B) UAA
(C) UGA
(D) UAG
শুদ্ধ উত্তৰ: (A) AUG
৭. তলৰ কোনটো সমাপ্তিসূচক ক’ডন (Stop Codon) নহয়?
(A) UAA
(B) UAG
(C) UGA
(D) UGG
শুদ্ধ উত্তৰ: (D) UGG
৮. লেক অপাৰন (Lac Operon) আৰ্হিত তলৰ কোনটো জিনৰ দ্বাৰা বিটা-গেলেক্ট’চাইডেক্স (Beta-galactosidase) এনজাইম সংশ্লেষিত হয়?
(A) z জিন
(B) y জিন
(C) a জিন
(D) i জিন
শুদ্ধ উত্তৰ: (A) z জিন
৯. মানৱ জিন’ম প্ৰকল্প (Human Genome Project – HGP) কোনটো বছৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল?
(A) ১৯৯০ চন
(B) ২০০০ চন
(C) ২০০৩ চন
(D) ২০১০ চন
শুদ্ধ উত্তৰ: (C) ২০০৩ চন
১০. DNA ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিং পদ্ধতিটো তলৰ কোনটো ধাৰণাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হয়?
(A) DNA প্ৰতিলিপিকৰণ
(B) ক্ৰচিং অভাৰ (Crossing over)
(C) VNTR বা পলি মৰ্ফিজম (Polymorphism)
(D) ট্ৰান্সলেচন
শুদ্ধ উত্তৰ: (C) VNTR বা পলি মৰ্ফিজম (Polymorphism)
১১. এটা ডিঅক্সিৰিবনিউক্লিঅ’টাইড অণুত কোনটো কাৰ্বনত ফছফেট গোট সংযুক্ত হৈ থাকে?
(A) ৫’ কাৰ্বন (5′-Carbon)
(B) ৩’ কাৰ্বন (3′-Carbon)
(C) ১’ কাৰ্বন (1′-Carbon)
(D) ২’ কাৰ্বন (2′-Carbon)
শুদ্ধ উত্তৰ: (A) ৫’ কাৰ্বন (5′-Carbon)
১২. DNA-ৰ দুডাল শৃংখলৰ মাজত থকা নাইট্ৰ’জেন ক্ষাৰবোৰ কি বান্ধনিৰ দ্বাৰা সংলগ্ন হৈ থাকে?
(A) পেপ্টাইড বান্ধনি (Peptide bond)
(B) হাইড্ৰ’জেন বান্ধনি (Hydrogen bond)
(C) ফছফ’ডাইএষ্টাৰ বান্ধনি (Phosphodiester bond)
(D) আয়নীয় বান্ধনি (Ionic bond)
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) হাইড্ৰ’জেন বান্ধনি (Hydrogen bond)
১৩. ইউকেৰিওটিক কোষত DNA কুণ্ডলী বা মেৰিয়াই ৰখাত সহায় কৰা ক্ষাৰকীয় প্ৰ’টিনবিধৰ নাম কি?
(A) অম্লীয় প্ৰ’টিন (Acidic protein)
(B) হিষ্ট’ন প্ৰ’টিন (Histone protein)
(C) ডিএনএ পলিমেৰেজ
(D) নন-হিষ্ট’ন ক্ৰম’জমেল প্ৰ’টিন (NHC)
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) হিষ্ট’ন প্ৰ’টিন (Histone protein)
১৪. এটা নিউক্লিঅ’চ’ম (Nucleosome) গঠনত ক্ৰমে কিমান ক্ষাৰ যুগল (bp) DNA মেৰিয়াই থাকে?
(A) ১০০ bp
(B) ২০০ bp
(C) ৩.৪ bp
(D) ৪০০ bp
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ২০০ bp
১৫. ফ্ৰেডৰিক গ্ৰিফিথে ১৯২৮ চনত কৰা ৰূপান্তৰকৰণ পৰীক্ষাত ব্যৱহাৰ কৰা বেক্টেৰিয়া বিধৰ নাম কি আছিল?
(A) Escherichia coli
(B) Streptococcus pneumoniae
(C) Bacteriophage
(D) Salmonella typhimurium
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Streptococcus pneumoniae
১৬. হাৰ্শ্বি আৰু চেচৰ পৰীক্ষাত ভাইৰাছৰ প্ৰ’টিন আৱৰণ (Protein coat) চিনাক্ত কৰিবলৈ কোনটো তেজষ্ক্ৰিয় আইচ’ট’প ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল?
(A) তেজষ্ক্ৰিয় ফছফৰাছ (32P)
(B) তেজষ্ক্ৰিয় চালফাৰ (35S)
(C) তেজষ্ক্ৰিয় নাইট্ৰ’জেন (15N)
(D) তেজষ্ক্ৰিয় কাৰ্বন (14C)
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) তেজষ্ক্ৰিয় চালফাৰ (35S)
১৭. DNA প্ৰতিলিপিকৰণ যে অৰ্ধ-সংৰক্ষণশীল (Semi-conservative), তাক সৰ্বপ্ৰথম কোনে প্ৰমাণ কৰিছিল?
(A) ৱাটছন আৰু ক্ৰিক
(B) মেচেলছন আৰু ষ্টাল (Meselson & Stahl)
(C) টেলৰ (Taylor)
(D) কৰ্ণবাৰ্গ (Kornberg)
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) মেচেলছন আৰু ষ্টাল (Meselson & Stahl)
১৮. DNA ডাবল হেলিক্স বা দ্বি-সৰ্পিল গঠন খোল খাবলৈ সহায় কৰা এনজাইমটোৰ নাম কি?
(A) ডিএনএ লাইগেজ (DNA Ligase)
(B) হেলীকেইজ (Helicase)
(C) ডিএনএ পলিমেৰেজ
(D) ট’প’আইচ’মাৰেজ (Topoisomerase)
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) হেলীকেইজ (Helicase)
১৯. ওকাজাকী খণ্ডসমূহক (Okazaki fragments) পৰস্পৰ সংযোগ কৰা এনজাইমবিধ কি?
(A) ডিএনএ লাইগেজ (DNA Ligase)
(B) আৰএনএ প্ৰাইমেজ (RNA Primase)
(C) ডিএনএ পলিমেৰেজ-I
(D) নিউক্লিএজ (Nuclease)
শুদ্ধ উত্তৰ: (A) ডিএনএ লাইগেজ (DNA Ligase)
২০. DNA-ৰ যিটো ষ্ট্ৰেণ্ড অনুসৰি mRNA সংশ্লেষিত হয়, তাক কি ষ্ট্ৰেণ্ড বোলে?
(A) টেমপ্লেট ষ্ট্ৰেণ্ড (Template strand)
(B) ক’ডিং ষ্ট্ৰেণ্ড (Coding strand)
(C) নন-টেমপ্লেট ষ্ট্ৰেণ্ড
(D) লিডিং ষ্ট্ৰেণ্ড
শুদ্ধ উত্তৰ: (A) টেমপ্লেট ষ্ট্ৰেণ্ড (Template strand)
২১. ইউকেৰিওটছৰ প্ৰাথমিক ট্ৰান্সক্ৰিপ্ট বা hnRNA-ৰ ৫’ মূৰত কি যোগ কৰা প্ৰক্ৰিয়াক কেপিং (Capping) বোলে?
(A) পলি-এডেনিলিক এচিড (Poly-A tail)
(B) মিথাইল গুৱান’চিন ট্ৰাইফছফেট (m7Gppp)
(C) এডেনিলিক এচিড
(D) ফছফেট গোট
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) মিথাইল গুৱান’চিন ট্ৰাইফছফেট (m7Gppp)
২২. hnRNA-ৰ পৰা নন-ক’ডিং অংশ ইন্ট্ৰনবোৰ (Introns) কাটি আঁতৰাই ক’ডিং অংশ এক্সনবোৰ (Exons) জোৰা দিয়া কাৰ্যক কি বোলে?
(A) কেপিং (Capping)
(B) টেলিং (Tailing)
(C) স্প্লাইচিং (Splicing)
(D) ট্ৰান্সলেচন
শুদ্ধ উত্তৰ: (C) স্প্লাইচিং (Splicing)
২৩. আনুবংশিক সংকেত বা জেণেটিক ক’ডৰ তলৰ কোনটো বৈশিষ্ট্য শুদ্ধ নহয়?
(A) ক’ডনসমূহ ত্ৰিমাত্ৰিক (Triplet)
(B) ক’ডনসমূহ সাৰ্বজনীন (Universal)
(C) ক’ডনসমূহ অস্পষ্ট বা দ্ব্যৰ্থবোধক (Ambiguous)
(D) ই কমা-বিহীন (Comma-less)
শুদ্ধ উত্তৰ: (C) ক’ডনসমূহ অস্পষ্ট বা দ্ব্যৰ্থবোধক (Ambiguous)
২৪. প্ৰ’টিন সংশ্লেষণ বা অনুবাদ (Translation) প্ৰক্ৰিয়াটো কোষৰ কোনটো অংগাণুত সংঘটিত হয়?
(A) মাইট’কণ্ড্ৰিয়া (Mitochondria)
(B) ৰাইব’জ’ম (Ribosome)
(C) কেন্দ্ৰক বা নিউক্লিয়াছ (Nucleus)
(D) গলগি বডী (Golgi body)
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ৰাইব’জ’ম (Ribosome)
২৫. এমিন’ এচিডক কঢ়িয়াই ৰাইব’জ’মলৈ লৈ অহা আৰু ক’ডন চিনাক্ত কৰা RNA বিধৰ নাম কি?
(A) mRNA (Messenger RNA)
(B) tRNA (Transfer RNA)
(C) rRNA (Ribosomal RNA)
(D) hnRNA
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) tRNA (Transfer RNA)
২৬. লেক অপাৰন আৰ্হিত কোনটো জিনে ‘ৰিপ্ৰেচৰ প্ৰ’টিন’ (Repressor protein) সংশ্লেষণ কৰে?
(A) z জিন
(B) i জিন (Regulatory gene)
(C) o জিন (Operator)
(D) p জিন (Promoter)
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) i জিন (Regulatory gene)
২৭. লেক অপাৰন কেতিয়া সক্ৰিয় বা ‘ON’ হয়?
(A) যেতিয়া মাধ্যম বা কোষত লেক্ট’জ অনুপস্থিত থাকে
(B) যেতিয়া মাধ্যমত লেক্ট’জ (Inducer) উপস্থিত থাকে
(C) যেতিয়া গ্লুক’জৰ পৰিমাণ অত্যধিক বেছি হয়
(D) ই সদায় অন (ON) হৈয়েই থাকে
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) যেতিয়া মাধ্যমত লেক্ট’জ (Inducer) উপস্থিত থাকে
২৮. মানৱ জিন’ম প্ৰকল্পত (HGP) ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ চুটি আৰু আটাইতকৈ দীঘল ক্ৰম’জম দুটা ক্ৰমে কি কি?
(A) ক্ৰম’জম X আৰু ক্ৰম’জম Y
(B) ক্ৰম’জম Y আৰু ক্ৰম’জম ১ (Chromosome 1)
(C) ক্ৰম’জম ২১ আৰু ক্ৰম’জম ১
(D) ক্ৰম’জম ২ আৰু ক্ৰম’জম Y
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ক্ৰম’জম Y আৰু ক্ৰম’জম ১ (Chromosome 1)
২৯. DNA ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিং পদ্ধতিত ব্যৱহাৰ কৰা VNTR-ৰ সম্পূৰ্ণ নাম কি?
(A) Very Number of Tandem Repeats
(B) Variable Number of Tandem Repeats
(C) Variable Nucleotide Triplet Repeats
(D) Visual Number of Tandem Regions
শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Variable Number of Tandem Repeats
৩০. তলৰ কোনটো ক্ষেত্ৰত DNA ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিং পদ্ধতিটো সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
(A) উদ্ভিদৰ সালোক-সংশ্লেষণ পৰীক্ষা কৰিবলৈ
(B) ভাইৰাছজনিত জ্বৰ নিৰাময় কৰিবলৈ
(C) অপৰাধী চিনাক্তকৰণ আৰু পিতৃত্ব (Paternity) বিবাদ সমাধানত
(D) কোষৰ আকাৰ জুখিবলৈ
শুদ্ধ উত্তৰ: (C) অপৰাধী চিনাক্তকৰণ আৰু পিতৃত্ব (Paternity) বিবাদ সমাধানত