Microbes in Human Welfare : MCQ in Assamese

শ্ৰেণী ১২ জীৱবিজ্ঞানৰ “মানৱ কল্যাণত অণুজীৱ” (Microbes in Human Welfare) অধ্যায়টোৰ পৰা বোৰ্ড পৰীক্ষা আৰু NEET-ৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ৩০ টা বহু বিকল্পীয় প্ৰশ্ন (MCQs) তলত সৰল MCQ আৰ্হিত লিখি দিয়া হ’ল:

১. গাখীৰক দৈত (Curd) পৰিণত কৰোঁতে ব্যৱহাৰ হোৱা বেক্টেৰিয়া গোটটো হ’ল—

  • (A) Streptococcus
  • (B) LAB (Lactic Acid Bacteria)
  • (C) Methanobacterium
  • (D) Acetobacter
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) LAB (Lactic Acid Bacteria)

২. দৈ প্ৰস্তুতকৰণৰ সময়ত LAB বেক্টেৰিয়াই গাখীৰত কোনবিধ ভিটামিনৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰি ইয়াৰ পুষ্টিগুণ বঢ়ায়?

  • (A) ভিটামিন A
  • (B) ভিটামিন C
  • (C) ভিটামিন $B_{12}$
  • (D) ভিটামিন D
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (C) ভিটামিন $B_{12}$

৩. পাউৰুটী আৰু ইডলি-দোচাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা লাডুগুড়ি বা আটাখিনি ফুলি উঠাৰ মূল কাৰণটো হ’ল—

  • (A) $O_2$ গেছ উৎপন্ন হোৱা বাবে
  • (B) $CO_2$ গেছ উৎপন্ন হোৱা বাবে
  • (C) $H_2$ গেছ উৎপন্ন হোৱা বাবে
  • (D) নাইট্ৰ’জেন গেছ উৎপন্ন হোৱা বাবে
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) $CO_2$ গেছ উৎপন্ন হোৱা বাবে

৪. তলৰ কোনবিধ অণুজীৱক “বেকাৰ্চ ইষ্ট” (Baker’s Yeast) বুলি জনা যায়?

  • (A) Propionibacterium sharmanii
  • (B) Saccharomyces cerevisiae
  • (C) Lactobacillus
  • (D) Aspergillus niger
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Saccharomyces cerevisiae

৫. ছুইচ চীজত (Swiss cheese) থকা ডাঙৰ ডাঙৰ ফুটাবোৰৰ বাবে দায়ী বেক্টেৰিয়াবিধ হ’ল—

  • (A) Propionibacterium sharmanii
  • (B) Acetobacter aceti
  • (C) Clostridium butylicum
  • (D) Trichoderma polysporum
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (A) Propionibacterium sharmanii

৬. আলেকজেণ্ডাৰ ফ্লেমিঙে আৱিষ্কাৰ কৰা পৃথিৱীৰ প্ৰথম এণ্টিবায়টিক “পেনিচিলিন” (Penicillin) কোনবিধ জীৱৰ পৰা পোৱা গৈছিল?

  • (A) এবিধ বেক্টেৰিয়া
  • (B) এবিধ ভেঁকুৰ (Fungus)
  • (C) এবিধ ভাইৰাছ
  • (D) এবিধ নীলা-সেউজীয়া শেলাই
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) এবিধ ভেঁকুৰ (Fungus)

৭. পেনিচিলিন এণ্টিবায়টিকৰ বাণিজ্যিক আৰু কাৰ্যক্ষম উৎপাদনৰ পূৰ্ণ ক্ষমতা কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল (যাৰ বাবে ১৯৪৫ চনত ন’বেল বঁটা দিয়া হৈছিল)?

  • (A) আলেকজেণ্ডাৰ ফ্লেমিং
  • (B) আৰ্নেষ্ট চেইন আৰু হাৱাৰ্ড ফ্ল’ৰী (Chain & Florey)
  • (C) লুই পেষ্টুৰ
  • (D) চেলমেন ৱাকছমেন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) আৰ্নেষ্ট চেইন আৰু হাৱাৰ্ড ফ্ল’ৰী (Chain & Florey)

৮. ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰত চাইট্ৰিক এচিড (Citric acid) উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ভেঁকুৰবিধ হ’ল—

  • (A) Acetobacter aceti
  • (B) Aspergillus niger
  • (C) Lactobacillus
  • (D) Clostridium butylicum
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Aspergillus niger

৯. কাপোৰত লগা তেল বা চৰ্বিৰ দাগ আঁতৰাবলৈ ডিটাৰজেণ্টত তলৰ কোনবিধ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়?

  • (A) প্ৰটিয়েজ (Protease)
  • (B) পেক্টিনেজ (Pectinase)
  • (C) লাইপেজ (Lipase)
  • (D) চেলুলেজ (Cellulase)
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (C) লাইপেজ (Lipase)

১০. বজাৰত কিনিবলৈ পোৱা বটলৰ ফলৰ ৰসসমূহ (Bottled juices) ঘৰত তৈয়াৰ কৰা ৰসতকৈ অধিক স্বচ্ছ আৰু পৰিষ্কাৰ হোৱাৰ কাৰণ তাত কোনটো এনজাইম যোগ কৰা হয়?

  • (A) লাইপেজ
  • (B) পেক্টিনেজ আৰু প্ৰটিয়েজ (Pectinase & Protease)
  • (C) এমাইলেজ
  • (D) ৰেনিন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) পেক্টিনেজ আৰু প্ৰটিয়েজ (Pectinase & Protease)

১১. হৃদৰোগীৰ তেজৰ নলীৰ ভিতৰত তেজ জমা হোৱা অংশ (Blood clots) গলাই দিবলৈ “ক্লট ব্লাষ্টাৰ” (Clot buster) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা পদাৰ্থবিধ হ’ল—

  • (A) চাইক্ল’স্পৰিন-এ
  • (B) ষ্টেটিন
  • (C) স্ত্ৰেপ্ট’কাইনেজ (Streptokinase)
  • (D) চাইট্ৰিক এচিড
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (C) স্ত্ৰেপ্ট’কাইনেজ (Streptokinase)

১২. অংগ সংৰোপণৰ (Organ transplantation) সময়ত প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা দমন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা “চাইক্ল’স্পৰিন-এ” (Cyclosporin-A) নামৰ জৈৱ সক্ৰিয় অণুবিধ ক’ৰ পৰা পোৱা যায়?

  • (A) Trichoderma polysporum (ভেঁকুৰ)
  • (B) Monascus purpureus (ইষ্ট)
  • (C) Streptococcus (বেক্টেৰিয়া)
  • (D) Pseudomonas
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (A) Trichoderma polysporum (ভেঁকুৰ)

১৩. তেজৰ কলেষ্টেৰলৰ পৰিমাণ হ্ৰাস কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা “ষ্টেটিন” (Statins) নামৰ পদাৰ্থবিধৰ বাণিজ্যিক উৎস কি?

  • (A) Monascus purpureus (ইষ্ট)
  • (B) Aspergillus niger
  • (C) Penicillium notatum
  • (D) Rhizobium
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (A) Monascus purpureus (ইষ্ট)

১৪. মলি পানী শোধন (Sewage treatment) প্ৰক্ৰিয়াত প্লাষ্টিক, বটল আদি ডাঙৰ আৱৰ্জনাবোৰ পৰিস্ৰাৱণ (Filtration) আৰু অৱক্ষেপণৰ (Sedimentation) সহায়ত আঁতৰোৱা পৰ্যায়টোক কি বোলে?

  • (A) প্ৰাথমিক শোধন (Primary treatment)
  • (B) গৌণ শোধন (Secondary treatment)
  • (C) তৃতীয় পৰ্যায়ৰ শোধন (Tertiary treatment)
  • (D) ৰাসায়নিক শোধন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (A) প্ৰাথমিক শোধন (Primary treatment)

১৫. মলি পানীৰ গৌণ শোধন (Secondary treatment) প্ৰক্ৰিয়াটোক ঘাইকৈ কি শোধন বুলি জনা যায়?

  • (A) ভৌতিক শোধন
  • (B) জীৱবৈজ্ঞানিক বা জৈৱিক শোধন (Biological treatment)
  • (C) যান্ত্ৰিক শোধন
  • (D) পৰমাণু শোধন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) জীৱবৈজ্ঞানিক বা জৈৱিক শোধন (Biological treatment)

১৬. মলি পানী শোধনৰ সময়ত বায়ৱীয় টেংকীত বেক্টেৰিয়া আৰু ভেঁকুৰৰ সূত্ৰ লগ লাগি গঠন কৰা জালসদৃশ পুঞ্জটোক কি বোলে?

  • (A) সক্ৰিয় বোকা (Activated sludge)
  • (B) ফ্লকচ (Flocs)
  • (C) প্ৰাথমিক বোকা (Primary sludge)
  • (D) লাইকেন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) ফ্লকচ (Flocs)

১৭. পানীৰ প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা জুখিবলৈ তলৰ কোনটো সূচক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ?

  • (A) DO (Dissolved Oxygen)
  • (B) BOD (Biochemical Oxygen Demand)
  • (C) COD (Chemical Oxygen Demand)
  • (D) pH ৰ মাত্ৰা
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) BOD (Biochemical Oxygen Demand)

১৮. মলি পানী সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিষ্কাৰ বা বিশুদ্ধ হ’লে তাৰ BOD-ৰ মাত্ৰা কি হ’ব?

  • (A) বৃদ্ধি পাব
  • (B) বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পাব (Decreased)
  • (C) স্থিৰ থাকিব
  • (D) শূন্য হৈ যাব
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পাব (Decreased)

১৯. আৱৰ্জনা শোধন কেন্দ্ৰৰ অবায়ৱীয় বোকা পাচকত (Anaerobic sludge digester) উৎপন্ন হোৱা গেছসমূহৰ সংমিশ্ৰণক কি বোলে?

  • (A) ৱাটাৰ গেছ
  • (B) বায়’গেছ (Biogas)
  • (C) চি এন জি (CNG)
  • (D) এল পি জি (LPG)
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) বায়’গেছ (Biogas)

২০. বায়’গেছ বা গোবৰ গেছত থকা আটাইতকৈ মুখ্য আৰু প্ৰধান উপাদান গেছবিধ হ’ল—

  • (A) কাৰ্বন ডাই অক্সাইড ($CO_2$)
  • (B) মিথেন ($CH_4$)
  • (C) হাইড্ৰ’জেন ছালফাইড ($H_2S$)
  • (D) নাইট্ৰ’জেন
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) মিথেন ($CH_4$)

২১. অবায়ৱীয় পৰিৱেশত চেলুল’জযুক্ত পদাৰ্থৰ ওপৰত ক্ৰিয়া কৰি মিথেন গেছ উৎপন্ন কৰা বেক্টেৰিয়া গোটটোক কি বোলে?

  • (A) চাইন’বেক্টেৰিয়া
  • (B) মিথেন’জেন (Methanogens)
  • (C) নাইট্ৰ’বেক্টেৰিয়া
  • (D) লেক্ট’বেচিলাচ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) মিথেন’জেন (Methanogens)

২২. ভাৰতবৰ্ষত গ্ৰাম্য অঞ্চলত বায়’গেছ প্ৰযুক্তিৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত কোনে অগ্ৰণী ভূমিকা লৈছিল?

  • (A) ICAR আৰু KVIC
  • (B) CSIR আৰু ISRO
  • (C) WHO আৰু UNICEF
  • (D) AIIMS
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (A) ICAR আৰু KVIC

২৩. জৈৱিক নিয়ন্ত্ৰণ পদ্ধতি (Biocontrol) মানে কি বুজায়?

  • (A) ৰাসায়নিক সাৰ ব্যৱহাৰ কৰা
  • (B) অণুজীৱ বা প্ৰাকৃতিক শত্ৰু ব্যৱহাৰ কৰি কীত-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা
  • (C) কীটনাশক স্প্ৰে’ কৰা
  • (D) শস্য সলনি কৰা
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) অণুজীৱ বা প্ৰাকৃতিক শত্ৰু ব্যৱহাৰ কৰি কীত-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা

২৪. পখিলাৰ পলু বা কেটাৰপিলৰ (Butterfly caterpillars) নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা বেক্টেৰিয়াবিধ হ’ল—

  • (A) Agrobacterium tumefaciens
  • (B) Bacillus thuringiensis (Bt)
  • (C) Rhizobium
  • (D) Methanobacterium
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Bacillus thuringiensis (Bt)

২৫. উদ্ভিদৰ বিভিন্ন ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে মাটি আৰু শিপাৰ ওচৰত মুক্তভাৱে বাস কৰা এক কাৰ্যকৰী জৈৱিক ভেঁকুৰ হ’ল—

  • (A) Aspergillus
  • (B) Trichoderma
  • (C) Penicillium
  • (D) Glomus
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Trichoderma

২৬. কীট-পতংগ আৰু সন্ধিপদী (Arthropods) প্ৰাণীবোৰক আক্ৰান্ত কৰা নিৰ্দিষ্ট এক সংকীৰ্ণ পৰিসৰৰ (Species-specific) ভাইৰাছ গোটটো হ’ল—

  • (A) ৰাইন’ ভাইৰাছ
  • (B) বেকুল’ভাইৰাছ (Baculoviruses / Nucleopolyhedrovirus)
  • (C) ৰেট্ৰ’ভাইৰাছ
  • (D) ট’বাম’ভাইৰাছ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) বেকুল’ভাইৰাছ (Baculoviruses / Nucleopolyhedrovirus)

২৭. মাহজাতীয় বা লেগুমিনাচ উদ্ভিদৰ (Leguminous plants) শিপাৰ টেমুনাত থাকি বায়ুমণ্ডলৰ নাইট্ৰ’জেন স্থিৰ কৰা সহজীৱী বেক্টেৰিয়াবিধ হ’ল—

  • (A) Azotobacter
  • (B) Rhizobium
  • (C) Azospirillum
  • (D) Anabaena
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Rhizobium

২৮. ভেঁকুৰে উদ্ভিদৰ শিপাৰ সৈতে গঠন কৰা সহজীৱী সম্পৰ্কটোক কি বোলা হয়?

  • (A) লাইকেন (Lichen)
  • (B) মাইক’ৰাইজা (Mycorrhiza)
  • (C) জৈৱিক নিয়ন্ত্ৰণ
  • (D) ফ্লকচ
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) মাইক’ৰাইজা (Mycorrhiza)

২৯. মাইক’ৰাইজা গঠন কৰা আটাইতকৈ সচৰাচৰ বা প্ৰধান ভেঁকুৰৰ গণ (Genus) টো হ’ল—

  • (A) Rhizopus
  • (B) Glomus
  • (C) Agaricus
  • (D) Trichoderma
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) Glomus

৩০. ধান খেতিত (Paddy fields) মাটিৰ উৰ্বৰতা আৰু নাইট্ৰ’জেনৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰিবলৈ তলৰ কোনটো জৈৱ সাৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ হয়?

  • (A) মাইক’ৰাইজা
  • (B) চায়’ন’বেক্টেৰিয়া বা নীল-সেউজ শেলাই (Anabaena/Nostoc)
  • (C) Rhizobium
  • (D) ৰাসায়নিক ইউৰিয়া
  • শুদ্ধ উত্তৰ: (B) চায়’ন’বেক্টেৰিয়া বা নীল-সেউজ শেলাই (Anabaena/Nostoc)