জীৱই কেনেকৈ বংশবিস্তাৰ কৰে? — ৩০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ MCQ

১. এমিবা (Amoeba) ৰ দেহত সাধাৰণতে কি প্ৰকাৰৰ অযৌন প্ৰজনন দেখা যায়?
(a) মুকুলোদগম (Budding)
(b) দ্বি-বিভাজন (Binary Fission)
(c) বহু-বিভাজন
(d) খণ্ডন
উত্তৰ: (b) দ্বি-বিভাজন (Binary Fission)

২. ইষ্ট (Yeast) বা হাইড্ৰা (Hydra) ৰ দেহত দেখা পোৱা অযৌন প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াটো হ’ল:
(a) বিভাজন
(b) ৰেণু দস্তকৰণ
(c) মুকুলোদগম
(d) পুনৰুজ্জীৱন
উত্তৰ: (c) মুকুলোদগম (Budding)

৩. প্লাজম’ডিয়াম (Plasmodium) নামৰ মেলেৰিয়া পৰজীৱীটোৰ দেহত হোৱা বিভাজন প্ৰক্ৰিয়াটো হ’ল:
(a) দ্বি-বিভাজন
(b) বহু-বিভাজন
(c) খণ্ডন
(d) ৰেণু গঠন
উত্তৰ: (b) বহু-বিভাজন (Multiple Fission)

৪. স্পাইৰ’গাইৰা (Spirogyra) নামৰ শেলাইবিধে অনুকূল পৰিৱেশত কি প্ৰক্ৰিয়াৰে বংশবিস্তাৰ কৰে?
(a) মুকুলোদগম
(b) খণ্ডন বা খণ্ডীকৰণ
(c) পুনৰুৎপাদন
(d) ৰেণু দস্তক
উত্তৰ: (b) খণ্ডন বা খণ্ডীকৰণ (Fragmentation)

৫. প্লেনৰিয়া (Planaria) ৰ শৰীৰটো কেইবাটাও টুকুৰা কৰি কাটি দিলে প্ৰতিটো টুকুৰাৰ পৰা এটা নতুন জীৱৰ সৃষ্টি হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(a) খণ্ডন
(b) মুকুলোদগম
(c) পুনৰুৎপাদন বা পুনৰুজ্জীৱন
(d) অংগজ বিস্তাৰ
উত্তৰ: (c) পুনৰুৎপাদন বা পুনৰuজ্জীৱন (Regeneration)

৬. ব্ৰায়’ফাইলাম বা দুপৰ টেঙা (Bryophyllum) গছৰ কিহৰ সহায়ত অংগজ প্ৰজনন (Vegetative propagation) ঘটে?
(a) শিপা
(b) কাণ্ড
(c) পাতৰ কাষৰ মুকুল
(d) ফুল
উত্তৰ: (c) পাতৰ কাষৰ মুকুল (Leaves)

৭. ৰাইজ’পাছ (Rhizopus) বা ব্ৰেড মোল্ড নামৰ ভেঁকুৰবিধে কিহৰ সহায়ত অযৌন প্ৰজনন কৰে?
(a) মুকুল
(b) ৰেণু গঠন
(c) খণ্ডন
(d) পুনৰুৎপাদন
উত্তৰ: (b) ৰেণু গঠন (Spore formation)

৮. ফুলৰ পুং-প্ৰজনন অংগটোক কি বুলি কোৱা হয়?
(a) গৰ্ভকেশৰ
(b) পুংকেশৰ
(c) বৃতি
(d) দলমণ্ডল
উত্তৰ: (b) পুংকেশৰ (Stamen)

৯. ফুলৰ স্ত্ৰী-প্ৰজনন অংগটোক কি বোলে?
(a) পুংকেশৰ
(b) গৰ্ভকেশৰ
(c) পৰাগধানী
(d) পুষ্পাক্ষ
উত্তৰ: (b) গৰ্ভকেশৰ (Pistil / Carpel)

১০. পৰাগধানীত (Anther) তলৰ কোনটো পোৱা যায়?
(a) বৃতি
(b) ডিম্বক
(c) গৰ্ভাশয়
(d) পৰাগৰেণু
উত্তৰ: (d) পৰাগৰেণু (Pollen grains)

---

১১. গৰ্ভকেশৰৰ একেবাৰে তলৰ ফুলি থকা অংশটোক কি বোলে?
(a) গৰ্ভদণ্ড
(b) গৰ্ভমুণ্ড
(c) গৰ্ভাশয় বা ডিম্বাশয়
(d) পৰাগধানী
উত্তৰ: (c) গৰ্ভাশয় বা ডিম্বাশয় (Ovary)

১২. নিষেচনৰ (Fertilization) পিছত ফুলৰ ডিম্বকটো (Ovule) কিহিলৈ ৰূপান্তৰিত হয়?
(a) ফল
(b) বীজ
(c) পাত
(d) শিপা
উত্তৰ: (b) বীজ (Seed)

১৩. নিষেচনৰ পিছত গৰ্ভাশয় বা ডিম্বাশয়টো (Ovary) বৃদ্ধি পাই কিহিলৈ পৰিণত হয়?
(a) বীজ
(b) ফল
(c) ফুল
(d) ৰেণু
উত্তৰ: (b) ফল (Fruit)

১৪. মানুহৰ পুং-প্ৰজনন তন্ত্ৰত শুক্ৰাণু উৎপন্ন কৰা মুখ্য অংগটো হ’ল:
(a) শুক্ৰবাহী নলী
(b) প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থি
(c) শুক্ৰাশয়
(d) মূত্ৰাশয়
উত্তৰ: (c) শুক্ৰাশয় (Testes)

১৫. শুক্ৰাশয় দুটা উদৰ গহ্বৰৰ বাহিৰত অণ্ডকোষৰ থলীত (Scrotum) থকাৰ কাৰণটো কি?
(a) বিশেষ সুৰক্ষাৰ বাবে
(b) স্বাভাৱিক উষ্ণতাতকৈ কম উষ্ণতাৰ প্ৰয়োজন
(c) হৰম’ন ক্ষৰণ নহ’বলৈ
(d) আকৃতি সৰু কৰিবলৈ
উত্তৰ: (b) শুক্ৰাণু উৎপাদনৰ বাবে শৰীৰৰ স্বাভাৱিক উষ্ণতাতকৈ কম উষ্ণতাৰ প্ৰয়োজন

১৬. মানুহৰ স্ত্ৰী-প্ৰজনন তন্ত্ৰত ডিম্বাণু বা স্ত্ৰী-জনন কোষ ক’ত উৎপন্ন হয়?
(a) জৰায়ু
(b) ডিম্ববাহী নলী
(c) ডিম্বাশয়
(d) যোনি
উত্তৰ: (c) ডিম্বাশয় (Ovary)

১৭. মানুহৰ দেহত শুক্ৰাণু আৰু ডিম্বাণুৰ মিলন অৰ্থাৎ নিষেচন (Fertilization) ক’ত সংঘটিত হয়?
(a) জৰায়ু
(b) ডিম্ববাহী নলী বা ফেল’পিয়ান টিউব
(c) ডিম্বাশয়
(d) যোনিপথ
উত্তৰ: (b) ডিম্ববাহী নলী বা ফেল’পিয়ান টিউব (Fallopian tube)

১৮. নিষেচিত ডিম্বাণু বা যোজনকোষটো (Zygote) বিকশিত হ’বলৈ স্ত্ৰী-দেহৰ কোনটো অংশৰ দেৱালত খোপনি পুতে?
(a) ডিম্ববাহী নলী
(b) ডিম্বাশয়
(c) জৰায়ু
(d) গ্ৰীবা
উত্তৰ: (c) জৰায়ু (Uterus)

১৯. জৰায়ুত থকা ভ্ৰূণটোৱে মাকৰ তেজৰ পৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ থকা বিশেষ ডিস্ক সদৃশ কলা খণ্ডক কি বোলে?
(a) জাইগ’ট
(b) ভিলি
(c) অমৰা বা প্লেচেণ্টা
(d) ডিম্বক
উত্তৰ: (c) অমৰা বা প্লেচেণ্টা (Placenta)

২০. যদি ডিম্বাণুৰ নিষেচন নহয়, তেন্তে জৰায়ুৰ ডাঠ আৱৰণখন তেজ আৰু শ্লেষ্মাৰ ৰূপত যোনিপথেৰে বাহিৰ ওলাই আহে, এই চক্ৰটোক কি বোলে?
(a) নিষেচন
(b) যৌৱনপ্ৰাপ্তি
(c) ঋতুচক্ৰ বা ৰজঃচক্ৰ
(d) অংগজ জনন
উত্তৰ: (c) ঋতুচক্ৰ বা ৰজঃচক্ৰ (Menstruation)

---

২১. তলৰ কোনটো যৌন সংসৰ্গৰ জৰিয়তে সংক্ৰমিত হোৱা বেক্টেৰিয়াজনিত ৰোগ?
(a) এইডছ (AIDS)
(b) চিফিলিচ আৰু গনোৰিয়া
(c) খজুৱতি
(d) হেপাটাইটিছ
উত্তৰ: (b) চিফিলিচ (Syphilis) আৰু গনোৰিয়া

২২. এইডছ (AIDS) ৰোগ সৃষ্টিকাৰী ভাইৰাছবিধৰ নাম কি?
(a) TMV
(b) HIV
(c) বেক্টেৰিঅ’ফ্ৰাজ
(d) ইনফ্লুয়েঞ্জা
উত্তৰ: (b) HIV

২৩. গৰ্ভধাৰণ ৰোধ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা তলৰ কোনটো যান্ত্ৰিক প্ৰতিবন্ধক (Barrier method) পদ্ধতিয়ে যৌন ৰোগ সংক্ৰমণতো সুৰক্ষা দিয়ে?
(a) কণ্ডম (Condom)
(b) কপাৰ-টি (Copper-T)
(c) গৰ্ভনিৰোধক বড়ি
(d) অস্ত্ৰোপচাৰ
উত্তৰ: (a) কণ্ডম (Condom)

২৪. স্ত্ৰী-দেহৰ গৰ্ভাশয়ত স্থাপন কৰা কপাৰ-টি (Copper-T) হ’ল এটা:
(a) ৰাসায়নিক বড়ি
(b) অন্তঃজৰায়ু যন্ত্ৰ বা IUCD
(c) যান্ত্ৰিক আৱৰণ
(d) অস্ত্ৰোপচাৰ পদ্ধতি
উত্তৰ: (b) অন্তঃজৰায়ু যন্ত্ৰ বা IUCD

২৫. পুৰুষৰ শুক্ৰবাহী নলী কাটি বা বান্ধি দি গৰ্ভনিৰোধ কৰা স্থায়ী অস্ত্ৰোপচাৰ পদ্ধতিক কি বোলে?
(a) টিউবেকটমী
(b) ভেচেকটমী
(c) কেলচিনেশ্যন
(d) ডায়ালাইচিচ
উত্তৰ: (b) ভেচেকটমী (Vasectomy)

২৬. মহিলাৰ ডিম্ববাহী নলী অস্ত্ৰোপচাৰৰ দ্বাৰা বন্ধ কৰি দিয়া প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(a) ভেচেকটমী
(b) টিউবেকটমী
(c) নিষেচন
(d) অংগোপচাৰ
উত্তৰ: (b) টিউবেকটমী (Tubectomy)

২৭. এটা জীৱৰ বংশগত চৰিত্ৰ বহন কৰা কোষৰ নিউক্লিয়াছত থকা মূল পদাৰ্থবিধ কি?
(a) প্ৰটিন
(b) ডি.এন.এ.
(c) প্লাজমা
(d) আৰ.এন.এ.
উত্তৰ: (b) ডি.এন.এ. (DNA – Deoxyribonucleic Acid)

২৮. জৰায়ুত ভ্ৰূণ বৃদ্ধি সম্পূৰ্ণ হ’বলৈ মানুহৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় কিমান সময় বা দিন লাগে (Gestation period)?
(a) ৫ মাহ
(b) ৯ মাহ বা প্ৰায় ২৮০ দিন
(c) ১২ মাহ
(d) ৩ মাহ
উত্তৰ: (b) ৯ মাহ বা প্ৰায় ২৮০ দিন

২৯. তলৰ কোনটো ফুল একলিংগী (Unisexual) ফুলৰ উদাহৰণ?
(a) সৰিয়হ ফুল
(b) ধতুৰা ফুল
(c) অমিতা ফুল বা তৰমুজ
(d) জবা ফুল
উত্তৰ: (c) অমিতা ফুল বা তৰমুজ

৩০. এটা ফুলৰ পৰাগৰেণু একেটা ফুলৰে বা একেজোপা গছৰে আন এটা ফুলৰ গৰ্ভমুণ্ডলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা কাৰ্য্যক কি বোলে?
(a) স্বপৰাগযোগ
(b) ইতৰ পৰাগযোগ
(c) নিষেচন
(d) অংকুৰণ
উত্তৰ: (a) স্বপৰাগযোগ (Self-pollination)