নিয়ন্ত্ৰণ আৰু সমন্বয় (Control and Coordination) — ৩০টা গুৰুত্বপূৰ্ণ MCQ

১. আমাৰ শৰীৰৰ কেন্দ্ৰীয় স্নায়ুতন্ত্ৰটো (Central Nervous System) কিহেৰে গঠিত?
(a) মগজু আৰু মেৰুদণ্ড
(b) মগজু আৰু কপালৰ স্নায়ু
(c) মেৰুদণ্ড আৰু পৰিধীয় স্নায়ু
(d) কেৱল স্নায়ুকোষ
উত্তৰ: (a) মগজু আৰু মেৰুদণ্ড (Brain and Spinal Cord)

২. দুটা স্নায়ুকোষৰ (Neurons) খালী সংযোগ স্থলক কি বোলা হয়?
(a) ডেনড্ৰাইট
(b) এক্সন
(c) চাইনেপছ
(d) প্ৰৱৰ্ধ
উত্তৰ: (c) চাইনেপছ (Synapse)

৩. মগজুৰ কোনটো অংশই শৰীৰৰ সমতা, ভংগিমা আৰু গতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে?
(a) প্ৰমস্তিষ্ক (Cerebrum)
(b) অনুমস্তিষ্ক (Cerebellum)
(c) মেডুলা
(d) পণ্স
উত্তৰ: (b) অনুমস্তিষ্ক (Cerebellum)

৪. আমাৰ শৰীৰত হোৱা প্ৰতিবৰ্তী ক্ৰিয়া (Reflex Action) কোনে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে?
(a) মগজু
(b) মেৰুদণ্ড
(c) কলিজা
(d) মাংসপেশী
উত্তৰ: (b) মেৰুদণ্ড (Spinal Cord)

৫. লাজুকী লতা গছৰ পাত স্পৰ্শ কৰিলে জাপ খাই যোৱা গতিটো কিহৰ উদাহৰণ?
(a) পোহৰানুবেগী গতি
(b) স্পৰ্শানুচলন বা কম্পনাকুঞ্চন গতি (Nastic movement)
(c) ৰসায়নাবেগী গতি
(d) বৃত্তাকাৰ গতি
উত্তৰ: (b) স্পৰ্শানুচলন বা কম্পনাকুঞ্চন গতি (Nastic movement)

৬. উদ্ভিদৰ কাণ্ড পোহৰৰ দিশলৈ গতি কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(a) ধনাত্মক পোহৰানুবেগী গতি
(b) ঋণাত্মক পোহৰানুবেগী গতি
(c) ভূ-অণুবেগী গতি
(d) জলানুবেগী গতি
উত্তৰ: (a) ধনাত্মক পোহৰানুবেগী গতি (Phototropism)

৭. তলৰ কোনটো উদ্ভিদ হৰম’নে কোষ বিভাজনত আটাইতকৈ বেছি উদ্দীপনা যোগায়?
(a) অক্সিন
(b) জিব্বাৰেলিন
(c) চাইট’কাইনিন
(d) এ্যাবচিচিক এছিড
উত্তৰ: (c) চাইট’কাইনিন (Cytokinin)

৮. তলৰ কোনটো উদ্ভিদ হৰম’নে বৃদ্ধিৰোধক (Inhibitor) হিচাপে কাম কৰে আৰু পাত সৰি পৰাত সহায় কৰে?
(a) অক্সিন
(b) জিব্বাৰেলিন
(c) চাইট’কাইনিন
(d) এ্যাবচিচিক এছিড
উত্তৰ: (d) এ্যাবচিচিক এছিড (Abscisic Acid)

৯. তলৰ কোনটো গ্ৰন্থিক মানুহৰ শৰীৰৰ ‘মাষ্টৰ গ্ৰন্থি’ (Master Gland) বুলি কোৱা হয়?
(a) থাইৰয়ড গ্ৰন্থি
(b) পিটুইটাৰী গ্ৰন্থি
(c) এড্ৰেনেল গ্ৰন্থি
(d) অগ্ন্যাশয়
উত্তৰ: (b) পিটুইটাৰী গ্ৰন্থি (Pituitary Gland)

১০. আমাৰ শৰীৰত থাইৰক্সিন (Thyroxin) হৰম’ন উৎপাদনৰ বাবে কোনটো মৌল অতি প্ৰয়োজনীয়?
(a) আইৰণ
(b) কেলচিয়াম
(c) আয়’ডিন
(d) ফছফৰাছ
উত্তৰ: (c) আয়’ডিন (Iodine)

---

১১. আহাৰত আয়’ডিনৰ অভাৱ হ’লে তলৰ কোনটো ৰোগ হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে?
(a) ডায়েবেটিচ
(b) গৰল বা গলগণ্ড ৰোগ
(c) বাওনা ৰোগ
(d) ৰক্তহীনতা
উত্তৰ: (b) গৰল বা গলগণ্ড ৰোগ (Goitre)

১২. তেজত চেনী বা গ্লুক’জৰ মাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণ কৰা ইনচুলিন (Insulin) হৰম’ন ক’ৰ পৰা ক্ষৰিত হয়?
(a) যকৃৎ
(b) অগ্ন্যাশয়
(c) থাইৰয়ড
(d) পিটুইটাৰী
উত্তৰ: (b) অগ্ন্যাশয় (Pancreas)

১৩. জৰুৰীকালীন অৱস্থাত (ভয়, খং, উত্তেজনা) আমাক সিদ্ধান্ত ল’বলৈ সহায় কৰা ‘যুঁজ বা পলায়ন’ (Fight or Flight) হৰম’ন বিধ কি?
(a) থাইৰক্সিন
(b) ইনচুলিন
(c) এড্ৰেনেলিন
(d) টেষ্ট’ষ্টেৰন
উত্তৰ: (c) এড্ৰেনেলিন (Adrenaline)

১৪. ল’ৰাৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ সময়ত গাৰ নোম গজা, মাতভঙা আদি লক্ষণসমূহ কোনটো হৰম’নে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে?
(a) ইষ্ট্ৰ’জেন
(b) প্ৰ’জেষ্টেৰন
(c) টেষ্ট’ষ্টেৰন
(d) থাইৰক্সিন
উত্তৰ: (c) টেষ্ট’ষ্টেৰন (Testosterone)

১৫. ছোৱালীৰ ক্ষেত্ৰত গৌণ যৌন লক্ষণসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হৰম’ন বিধ কি?
(a) ইষ্ট্ৰ’জেন
(b) টেষ্ট’ষ্টেৰন
(c) ইনচুলিন
(d) বৃদ্ধি হৰম’ন
উত্তৰ: (a) ইষ্ট্ৰ’জেন (Estrogen)

১৬. পৰাগনলী প্ৰৱৰ্ধনৰ ডিম্বকৰ ফালে হোৱা গতিটো কিহৰ উদাহৰণ?
(a) পোহৰানুবেগী গতি
(b) ৰসায়নাবেগী গতি
(c) ভূ-অণুবেগী গতি
(d) জলানুবেগী গতি
উত্তৰ: (b) ৰসায়নাবেগী গতি (Chemotropism)

১৭. স্নায়ুকোষৰ (Neuron) কোনটো অংশে বৈদ্যুতিক সংকেত বা বাৰ্তা প্ৰথমতে গ্ৰহণ কৰে?
(a) এক্সন
(b) ডেনড্ৰাইট
(c) কোষদেহ
(d) স্নায়ুপ্ৰান্ত
উত্তৰ: (b) ডেনড্ৰাইট (Dendrite)

১৮. উদ্ভিদৰ কাণ্ড বা আগ বাঢ়ি যোৱাত আৰু পোহৰৰ দিশলৈ বেঁকা হোৱাত সহায় কৰা মুখ্য হৰম’ন বিধ কি?
(a) অক্সিন
(b) চাইট’কাইনিন
(c) এ্যাবচিচিক এছিড
(d) ইথিলিন
উত্তৰ: (a) অক্সিন (Auxin)

১৯. তেজৰ চাপ (Blood Pressure), লালতী ওলোৱা আৰু বমি হোৱা আদি অনিচ্ছাকৃত ক্ৰিয়াসমূহ মগজুৰ কোনটো অংশে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে?
(a) প্ৰমস্তিষ্ক
(b) অনুমস্তিষ্ক
(c) মেডুলা
(d) হাইপ’থেলামাছ
উত্তৰ: (c) মেডুলা (Medulla)

২০. মগজুৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু প্ৰধান চিন্তা কৰা অংশটো হ’ল:
(a) প্ৰমস্তিষ্ক
(b) অনুমস্তিষ্ক
(c) মধ্যমস্তিষ্ক
(d) পশ্চাৎমস্তিষ্ক
উত্তৰ: (a) প্ৰমস্তিষ্ক (Cerebrum)

---

২১. আমাৰ শৰীৰত হৰম’নৰ ক্ষৰণ সঠিক পৰিমাণ আৰু সঠিক সময়ত নিয়ন্ত্ৰণ কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে?
(a) ব্যাপন ক্ৰিয়া
(b) প্ৰতিবৰ্তী ক্ৰিয়া
(c) ফিডবেক বা প্ৰতিপুষ্টি ব্যৱস্থা
(d) উদাসীনকৰণ
উত্তৰ: (c) ফিডবেক বা প্ৰতিপুষ্টি ব্যৱস্থা (Feedback mechanism)

২২. উদ্ভিদৰ শিপা তলৰ ফালে বা মাটিৰ গভীৰলৈ যোৱা গতিটো হ’ল এটা:
(a) ধনাত্মক ভূ-অণুবেগী গতি
(b) ঋণাত্মক ভূ-অণুবেগী গতি
(c) পোহৰানুবেগী গতি
(d) ৰসায়নাবেগী গতি
উত্তৰ: (a) ধনাত্মক ভূ-অণুবেগী গতি (Positive Geotropism)

২৩. তলৰ কোনটো হৰম’নৰ অভাৱৰ বাবে মানুহ বাওনা (Dwarfism) হ’ব পাৰে?
(a) থাইৰক্সিন
(b) বৃদ্ধি হৰম’ন
(c) ইনচুলিন
(d) এড্ৰেনেলিন
উত্তৰ: (b) বৃদ্ধি হৰম’ন (Growth Hormone)

২৪. আমাৰ শৰীৰৰ স্নায়ুতন্ত্ৰৰ গঠনগত আৰু কাৰ্যগত এককটো হ’ল:
(a) নেফ্ৰন
(b) স্নায়ুকোষ বা নিউৰন
(c) ভিলি
(d) এলভিঅ’লি
উত্তৰ: (b) স্নায়ুকোষ বা নিউৰন (Neuron)

২৫. মগজুটোক বাহ্যিক আঘাতৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিবলৈ আৱৰি থকা তৰলযুক্ত আৱৰণখনক কি বোলে?
(a) মেনিঞ্জেব
(b) প্লুৰা
(c) পেৰিকাৰ্ডিয়াম
(d) প্লাজমা মেমব্ৰেন
উত্তৰ: (a) মেনিঞ্জেব (Meninges)

২৬. ঘ্রাণগ্ৰাহক (Olfactory receptors) ইন্দ্ৰিয়ই আমাক কি জানিবলৈ সহায় কৰে?
(a) সোৱাদ
(b) গোন্ধ
(c) শব্দ
(d) স্পৰ্শ
উত্তৰ: (b) গোন্ধ (Smell)

২৭. স্বাদগ্ৰাহক (Gustatory receptors) ইন্দ্ৰিয় আমাৰ শৰীৰৰ ক’ত অৱস্থিত?
(a) নাকত
(b) কাণত
(c) জিব্বাত
(d) চকুত
উত্তৰ: (c) জিব্বাত (Tongue)

২৮. স্নায়ুকোষৰ ভিতৰত বাৰ্তাবোৰ কি ৰূপত এটা স্থানৰ পৰা আনটো স্থানলৈ পৰিবাহিত হয়?
(a) ৰাসায়নিক বাৰ্তা
(b) বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ বা বৈদ্যুতিক সংকেত
(c) গেছীয় ৰূপত
(d) তৰল টোপাল হিচাপে
উত্তৰ: (b) বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ বা বৈদ্যুতিক সংকেত (Electrical impulse)

২৯. উদ্ভিদৰ পাত আৰু ফল পকি সৰি পৰাত সহায় কৰা গেছীয় উদ্ভিদ হৰম’ন বিধ কি?
(a) অক্সিন
(b) জিব্বাৰেলিন
(c) ইথিলিন
(d) চাইট’কাইনিন
উত্তৰ: (c) ইথিলিন (Ethylene)

৩০. আমাৰ চকুৰ মণিৰ আকাৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আৰু উশাহ-নিশাহ স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে চলাই ৰখাত মগজুৰ কোনটো অংশ জৰিত?
(a) প্ৰমস্তিষ্ক
(b) মধ্যমস্তিষ্ক
(c) অনুমস্তিষ্ক
(d) কেৱল মেৰুদণ্ড
উত্তৰ: (b) মধ্যমস্তিষ্ক (Midbrain)