Here are the 30 most important Multiple Choice Questions (MCQs) for Class 10 Science, Chapter 5: Life Processes (referred to as Chapter 6 in older textbooks), designed according to the SEBA/ASSEB Assam Board syllabus for your upcoming HSLC examination.
SEBA বোৰ্ডৰ দশম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান বিষয়ৰ ষষ্ঠ অধ্যায় “জীৱন প্ৰক্ৰিয়া” (Life Processes)-ৰ পৰা আগন্তুক HSLC পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ৩০টা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ) তলত আগবঢ়োৱা হ’ল
১. উদ্ভিদৰ জাইলেম (Xylem) ৰ কাম হ’ল—
(A) পানীৰ পৰিবহন
(B) খাদ্যৰ পৰিবহন
(C) এমিন’ এছিডৰ পৰিবহন
(D) অক্সিজেনৰ পৰিবহন
উত্তৰ: (A) পানীৰ পৰিবহন
২. স্বপোষী পুষ্টিৰ (Autotrophic nutrition) বাবে প্ৰয়োজন হয়—
(A) কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী
(B) পত্ৰহৰিৎ (Chlorophyll)
(C) সূৰ্যৰ পোহৰ
(D) ওপৰৰ আটাইকেইটা
উত্তৰ: (D) ওপৰৰ আটাইকেইটা
৩. পাইৰুভেট (Pyruvate) অণু ভাঙি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু শক্তি উৎপন্ন হোৱা বিক্ৰিয়াটো ক’ত সংঘটিত হয়?
(A) কোষপ্ৰৰস (Cytoplasm)
(B) মাইট’কণ্ড্ৰিয়া (Mitochondria)
(C) হৰিৎকণা (Chloroplast)
(D) নিউক্লিয়াছ
উত্তৰ: (B) মাইট’কণ্ড্ৰিয়া (Mitochondria)
৪. আমাৰ লালতীত থকা উৎসেচক (Enzyme) বিধৰ নাম কি?
(A) পেপচিন
(B) ট্ৰিপচিন
(C) লালতী এমাইলেজ
(D) লাইপেজ
উত্তৰ: (C) লালতী এমাইলেজ (Salivary Amylase)
৫. মানুহৰ পুষ্টি প্ৰক্ৰিয়াত খাদ্যৰ সম্পূৰ্ণ পৰিপাক বা পাচন ক’ত ঘটে?
(A) পাকস্থলীত
(B) মুখগহ্বৰত
(C) ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰত
(D) বৃহদান্ত্ৰত
উত্তৰ: (C) ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰত (Small Intestine)
৬. অবায়ু শ্বসন (Anaerobic respiration) কোষৰ কোনটো অংশত সংঘটিত হয়?
(A) কোষপ্ৰৰস
(B) মাইট’কণ্ড্ৰিয়া
(C) কোষাবৰণ
(D) ভেকুঅ’ল
উত্তৰ: (A) কোষপ্ৰৰস (Cytoplasm)
৭. আমাৰ পেশীকোষত পৰ্যাপ্ত অক্সিজেনৰ অভাৱ হ’লে পাইৰুভেট অণু তলৰ কোনটোলৈ ৰূপান্তৰিত হয়, যাৰ বাবে বিষৰ সৃষ্টি হয়?
(A) ইথানল
(B) লেক্টিক এছিড
(C) কাৰ্বন ডাই অক্সাইড
(D) গ্লুক’জ
উত্তৰ: (B) লেক্টিক এছিড
৮. তেজ জমা বান্ধিবলৈ (Blood clotting) সহায় কৰা কোষীয় উপাদানবিধ হ’ল—
(A) লোহিত ৰক্ত কণিকা (RBC)
(B) শ্বেত ৰক্ত কণিকা (WBC)
(C) অনুচক্ৰিকা (Platelets)
(D) প্লাজমা
উত্তৰ: (C) অনুচক্ৰিকা (Platelets)
৯. উদ্ভিদৰ পাতত থকা সৰু সৰু ছিদ্ৰ বা পত্ৰৰন্ধ্ৰ (Stomata) খোল খোৱা আৰু বন্ধ হোৱা কাৰ্য কোনে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে?
(A) ৰক্ষীকোষে
(B) জাইলেম কোষে
(C) ক্ল’ৰ’প্লাষ্টে
(D) এপিডাৰ্মিছে
উত্তৰ: (A) ৰক্ষীকোষে (Guard cells)
১০. পাকস্থলীত পেপচিন উৎসেচকৰ ক্ৰিয়াৰ বাবে কেনেকুৱা মাধ্যমৰ প্ৰয়োজন?
(A) ক্ষাৰকীয়
(B) প্ৰশম
(C) আম্লিক
(D) লৱণযুক্ত
উত্তৰ: (C) আম্লিক (Acidic)
১১. পাকস্থলীৰ অন্তৰ্ভাগক হাইড্ৰ’ক্লৰিক এছিডৰ ক্ৰিয়াৰ পৰা কোনে ৰক্ষা কৰে?
(A) পেপচিনে
(B) শ্লেষ্মাই
(C) লালতীয়ে
(D) পিত্তৰসে
উত্তৰ: (B) শ্লেষ্মাই (Mucus)
১২. যকৃতৰ (Liver) পৰা নিঃসৰণ হোৱা পিত্তৰস (Bile juice) ক’ত জমা হৈ থাকে?
(A) পিত্তাশয়ত
(B) অগ্ন্যাশয়ত
(C) পাকস্থলীত
(D) ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰত
উত্তৰ: (A) পিত্তাশয়ত (Gall bladder)
১৩. চৰ্বী অণুৰ ইমালচিফিকেচন বা অৱদ্ৰৱীকৰণ (Emulsification) কোনে কৰে?
(A) পেপচিনে
(B) পিত্ত লৱণে
(C) এমাইলেজে
(D) ট্ৰিপচিনে
উত্তৰ: (B) পিত্ত লৱণে (Bile salts)
১৪. মানুহৰ হৃদযন্ত্ৰৰ প্ৰকোষ্ঠৰ (Chambers) সংখ্যা কেইটা?
(A) ২ টা
(B) ৩ টা
(C) ৪ টা
(D) ৫ টা
উত্তৰ: (C) ৪ টা
১৫. কাৰ্বন ডাই অক্সাইডযুক্ত তেজ (অবিশুদ্ধ তেজ) শৰীৰৰ বিভিন্ন অংশৰ পৰা হৃদযন্ত্ৰৰ কোনটো প্ৰকোষ্ঠলৈ আহে?
(A) সোঁ অলিন্দ
(B) বাঁও অলিন্দ
(C) সোঁ নিলয়
(D) বাঁও নিলয়
উত্তৰ: (A) সোঁ অলিন্দ (Right atrium)
১৬. তলৰ কোনটো ৰক্তবাহিকাই হৃদযন্ত্ৰৰ পৰা শৰীৰৰ বিভিন্ন অংশলৈ উচ্চ চাপত তেজ কঢ়িয়াই নিয়ে?
(A) শিৰা (Veins)
(B) ধমনী (Arteries)
(C) কেশিকা (Capillaries)
(D) লসীকা বাহিকা
উত্তৰ: (B) ধমনী (Arteries)
১৭. এজন সুস্থ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহৰ স্বাভাৱিক ৰক্তচাপ (Blood pressure) কিমান?
(A) 120/80 mm of Hg
(B) 80/120 mm of Hg
(C) 140/90 mm of Hg
(D) 100/50 mm of Hg
উত্তৰ: (A) 120/80 mm of Hg
১৮. মানুহৰ ৰচন তন্ত্ৰৰ (Excretory system) মৌলিক কাৰ্য্যকৰী গোটটো কি?
(A) নিউৰন
(B) নেফ্ৰন
(C) জাইলেম
(D) এলভিঅ’লাছ
উত্তৰ: (B) নেফ্ৰন (Nephron)
১৯. বহুকোষী জীৱৰ ক্ষেত্ৰত গেছৰ আদান-প্ৰদানৰ বাবে কেৱল ‘প্ৰসাৰণ’ (Diffusion) প্ৰক্ৰিয়া পৰ্যাপ্ত নহয়, কাৰণ—
(A) ইহঁতৰ সকলো কোষ পৰিৱেশৰ সৰল সংস্পৰ্শত নাথাকে।
(B) ইহঁতৰ কোষবোৰ বহুত ডাঙৰ।
(C) ইহঁতৰ কোনো কোষ নাথাকে।
(D) ইহঁত কেৱল পানীতহে থাকে।
উত্তৰ: (A) ইহঁতৰ সকলো কোষ পৰিৱেশৰ সৰল সংস্পৰ্শত নাথাকে।
২০. অমিবাই কিহৰ সহায়ত খাদ্য সংগ্ৰহ কৰে?
(A) চুলি বা চিলিয়া
(B) কূটপদ বা ভেকুঅ’ল
(C) মুখগহ্বৰ
(D) স্পৰ্শেন্দ্ৰিয়
উত্তৰ: (B) কূটপদ বা ভেকুঅ’ল (Pseudopodia)
২১. পত্ৰহৰিতে (Chlorophyll) সূৰ্যৰ পোহৰৰ কোনটো অংশ শোষণ কৰে?
(A) তাপ শক্তি
(B) আলোক শক্তি
(C) ৰাসায়নিক শক্তি
(D) বৈদ্যুতিক শক্তি
উত্তৰ: (B) আলোক শক্তি (Light energy)
২২. উদ্ভিদে প্ৰস্তুত কৰা অতিৰিক্ত কাৰ্ব’হাইড্ৰেট শৰীৰত কি হিচাপে সঞ্চিত কৰি ৰাখে?
(A) গ্লাইক’জেন
(B) শ্বেতসাৰ
(C) চৰ্বী
(D) গ্লুক’জ
উত্তৰ: (B) শ্বেতসাৰ বা ষ্টাৰ্চ (Starch)
২৩. মানুহৰ শৰীৰত অন্তৰ্নিহিত শক্তিৰ ভঁৰাল হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা পদাৰ্থবিধ হ’ল—
(A) ষ্টাৰ্চ
(B) গ্লাইক’জেন
(C) প্ৰ’টিন
(D) ভিটামিন
উত্তৰ: (B) গ্লাইক’জেন (Glycogen)
২৪. তলৰ কোনটো পৰজীৱী পুষ্টিৰ (Parasitic nutrition) উদাহৰণ?
(A) কাঠফুলা
(B) অমৰলতা
(C) অমিবা
(D) মানুহ
উত্তৰ: (B) অমৰলতা (Cuscuta)
২৫. শ্বসন প্ৰক্ৰিয়াত উৎপন্ন হোৱা শক্তিৰ মুদ্ৰা (Energy currency) বুলি কাক কোৱা হয়?
(A) ADP
(B) ATP
(C) AMP
(D) NADP
উত্তৰ: (B) ATP
২৬. মাছৰ হৃদযন্ত্ৰত কেইটা প্ৰকোষ্ঠ থাকে?
(A) ১ টা
(B) ২ টা
(C) ৩ টা
(D) ৪ টা
উত্তৰ: (B) ২ টা
২৭. উদ্ভিদৰ ফ্ল’ৱেম (Phloem) কলাৰ জৰিয়তে হোৱা খাদ্যৰ পৰিবহন প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলা হয়?
(A) বাষ্পমোচন
(B) স্থানান্তৰণ
(C) প্ৰসাৰণ
(D) অভিস্ৰৱণ
উত্তৰ: (B) স্থানান্তৰণ (Translocation)
২৮. বৃক্ক বা কিডনী বিকল হ’লে ক্ৰিয়াশীল কৰা কৃত্ৰিম পদ্ধতিটোক কি বোলে?
(A) প্লাজমাফেৰেচিছ
(B) ডায়ালাইচিছ
(C) এনডিঅ’স্কপি
(D) পেচমেকিং
উত্তৰ: (B) ডায়ালাইচিছ (Dialysis)
২৯. হাওঁফাওঁৰ ভিতৰত থকা গেছৰ আদান-প্ৰদান ঘটা মোনাৰ দৰে গাঁথনিবোৰক কি বোলে?
(A) ব্ৰংকাই
(B) বায়ুকোপ
(C) ব্ৰংকিঅ’ল
(D) ডায়া ফ্ৰাম
উত্তৰ: (B) এলভিঅ’লাই বা বায়ুকোপ (Alveoli)
৩০. ৰক্তচাপ জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা সঁজুলিবিধৰ নাম কি?
(A) বেৰ’মিটাৰ
(B) স্ফিগ্ম’মেন’মিটাৰ
(C) থাৰ্ম’মিটাৰ
(D) হাইগ্ৰ’মিটাৰ
উত্তৰ: (B) স্ফিগ্ম’মেন’মিটাৰ (Sphygmomanometer)